Çocuklar için felsefe metinleri çevirisinde yorumlayıcı anlam kuramı: Les Goûters Philo [Çıtır Çıtır Felsefe] dizisi örneği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Mütercim ve Tercümanlık, Türkiye
Tez Danışmanı: Nesrin Tekin Çetin
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
| Çeviribilimde, çocuk yazını çevirisi alanında birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen, bu alanda yeterince ilgi göremeyen ve diğer metinlerden farklılaşan "çocuklar için felsefe" metinlerinin çevirisine ve bu metinlerin çevirisinin incelenmesine yönelik yöntem ve uygulamanın bütünleştirilerek, ampirik ve bütüncül bir yaklaşımla ele alındığı çalışmaların eksikliği söz konusudur. Günümüz eğitim anlayışındaki paradigma değişikliği nedeniyle, çocuk yazınında ve bu alanın çevirisinde yer alması gereken çocuklar için felsefe metinlerinin önemi dikkate alındığında, bu metinlerin çevirisine yönelik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, "çocuklar için felsefe metinleri çevirisi" kapsamında felsefi söylemin aktarımına odaklanarak ilgili metin türleri bağlamında ve çeviribilim odağıyla çeviri incelemesine yönelik bir yöntem önerisinde bulunmaktır. "Çocuklar için felsefe" etiketiyle sunulan ve kaynak metin olarak seçilen Les Goûters Philo dizisinde 50 kitap bulunmaktadır ancak bunlardan 33'ü Çıtır Çıtır Felsefe dizisi adıyla Türkçeye çevrilmiştir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın inceleme nesnesini Türkçeye çevirisi yapılan 33 kitap oluşturmaktadır. Söz konusu dizinin, Fransızcadan Türkçeye yapılmış çevirileri, dilsel ve kültürel unsurları da barındıran felsefi kavram, tema ve söylemin aktarımı bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. İnceleme sonucunda elde edilen veriler, çeviriyi "anlama, sözcüklerden sıyırma ve yeniden ifade etme" aşamaları olarak tanımlayan çeviribilimin Paris ekolü Yorumlayıcı Anlam Kuramı ışığında değerlendirilmektedir. Alan yazınında bu metinlerin çevirisinin neden ve nasıl farklılaştığını irdeleyen bu çalışmada, nitel bir inceleme yöntemi olan durum çalışması kullanılmıştır. Bu bağlamda, "Çocuklar için Felsefe Metinleri Çevirisinin İncelenmesine Yönelik Yöntem Önerisi" genelden özele bir örüntü içinde tasarlanmıştır. İlk aşamada, dizinin kaynak ve erek dizgeler arası karşılaştırmalı genel bir incelemesi yer almaktadır. İkinci aşamada ise, dizideki kitaplarda yer alan felsefi söylemin aktarımı incelenmektedir. Dolayısıyla, öncelikle felsefi söylemin arka planındaki problem saptanarak detaylandırılmaktadır. Sonrasında, bu problem bağlamında tema ve kavramların aktarımı incelenmektedir. İnceleme sonucunda, dizide yer alan felsefi söylemin aktarımında; düşünsel, kültürel, kavramsal ve dilsel bazı tercihlerin bulunduğu saptanmıştır. Çalışmanın sonuçları, kaynak metnin anlamına, içeriğine ve felsefi arka planına odaklanan ve erek metinde anlamın aktarımına ve erek okur olan çocuğa göre, onun gerçekliğine ve bakış açısına yönelik kararların olduğunu ortaya çıkarmıştır. Dolayısıyla bu çeviri tercihlerinin, kaynak ve erek dizgenin okur kitlesine, felsefe geleneğine ve çocuklar için felsefe yaklaşımına bağlı olarak ortaya çıktığı söylenebilir. Bu çalışma, çeviri incelemesi odağında çocuklar için felsefe metinleri çevirisini bütüncül ve işlevsel bir bakış açısıyla değerlendiren yeni bir yöntem önerisiyle ve bu yöntemin uygulanmasıyla alana katkı sağlamaktadır. Çalışmanın alan yazınındaki söz konusu boşluğa dikkat çekmesi ve bu konudaki gelecek çalışmalara ışık tutması beklenmektedir. | |||