Çeviri Stratejileri, Çevirmenin Sesi ve Çeviride Sadakat Bağlamında Yusuf Atılgan’ın Anayurt Oteli’nin Fransızca Çevirisi

Yusuf Atılgan’ın “Anayurt Oteli” (1973) adlı eseri ele aldığı konular, bu konulara yakla ım biçimi ve i leyi iyle farklıla mı ; Türk romanında modern eserlerin öncülerinden biri olmu tur. Söz konusu eser hem kaynak dil ve kültürün bir örneği olması hem de ön plana çıkan anlatım özellikleri açısından dikkat çekmektedir. Bu eser, 1987’de sinemaya aktarılarak ve 1992’de “L’Hôtel De La Mère Patrie” adıyla Ferda Fidan tarafından Fransızcaya çevrilerek daha geni bir kitleye ula mı tır. Zamana ve mekâna ait unsurları, temaya uygun anlatım tekniklerini içermesi, bireyi bütün çıkmazlarıyla i lemesi ve Fransızcanın yanı sıra İtalyanca, Almanca ve İngilizceye de çevrilmi olması eserin bu çalı ma için önemini göstermektedir. Bu çalı mada, Anayurt Oteli’nin Fransızcaya çevirisi üzerinde durulacaktır. Çağda anlatı teknikleriyle yazılan ve Türk kültür dizgesi içinde tarihsel ve edebî bağlamda yenilikçi olarak nitelendirebilecek eser; çeviri metin açısından değerlendirilecek ve çevirmenin tercih ettiği yöntemler gözlemlenerek hedef metindeki sesi tartı ılacaktır. Fidan, Atılgan’a, Anayurt Oteli’ne, onun yenilikçi tarzına ve kaynak kültürün söz konusu döneminin öncesine ve sonrasına duyduğu hassasiyetle, hedef metne bir “Postface” (son söz) eklemi tir. Eserin Fransız kültür dizgesi içinde nasıl bir yer kaplayacağı ve okurun eseri Türk kültür dizgesinde nasıl konumlandırması gerektiği çevirmenin son sözünde ortaya konmu tur. Son söz aslında, eserin çevirisine ek; bir tür kültürel bağlamı aktarma çabası olarak dü ünülebilir. Çevirmen Fidan, söz konusu son sözünün dı ında ayrıca metin içindeki tutumu, tercih ettiği çeviristratejileri ve etkili dipnotlarıyla da kendisini göstermektedir. Bu çalı mada Çevirmenin sesini, ba ka bir deyi le söylemsel varlığını, söz konusu dipnot kullanımıyla nasıl görünür hâle getirdiği tartı ılacaktır. Yukarıda bahsedilen bilgiler ı ığında, çalı manın kuramsal çerçevesinde, Lawrence Venuti’nin “The Translator’s Invisibility” (Çevirmenin Görünmezliği) adlı kitabı ve bu kitabındayer alan “Görünürlük-Görünmezlik” kavramları ve “Yerlile tirme” ve “Yabancıla tırma” çeviri stratejileri, Theo Hermans’ın “The Translator’s Voice in Translated Narrative” (Çeviri Anlatıda Çevirmenin Sesi) ba lıklı makalesi ve Hurtado Albir’in “La notion de fidélité en traduction” (Çeviride sadakat kavramı) adlı kitabında yer alan çeviride sadakatin nasıl ele alınması gerektiğine dair görü lerinden yararlanılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Yusuf Atılgan, Anayurt Oteli, çevirmenin stratejileri, çevirmenin sesi, çeviride sadakat