Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Hülya Kasapoğlu Çengel
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışma, Türk-İslam
edebiyatının başyapıtlarından biri olan Kutadgu Bilig’deki dörtlükleri
metindilbilimsel ölçütler çerçevesinde incelemektedir. Araştırmanın temel
amacı, eserdeki dörtlüklerin bağdaşıklık ve tutarlılık unsurları ile kiplik
kullanımlarını tespit ederek metnin dilbilimsel yapısını ortaya koymaktır.
Çalışmada, metindilbilimsel analiz yöntemi benimsenmiş; dörtlükler, gönderim,
bağlama ögeleri ve kelime bağlantıları gibi bağdaşıklık unsurları; anlam
bütünlüğünü sağlayan tutarlılık yapıları ve kiplik özellikleri açısından
sistematik olarak taranmıştır. İnceleme sürecinde eserin farklı nüshaları bir
bütünün parçaları olarak ele alınmış ve bütüncül metin yapısına ulaşmak
hedeflenmiştir. Bulgular, dörtlüklerin güçlü bir iç bağlantı ağına sahip
olduğunu, bağdaşıklık unsurlarının eserin anlam örgüsüne katkı sağladığını ve
kiplik kullanımlarının metinler arası geçişleri pekiştirdiğini göstermektedir.
Böylece, Kutadgu Bilig’in dilsel örgüsünde dörtlüklerin işlevsel rolü
daha net bir şekilde ortaya konulmuştur. Bu bağlamda çalışma, hem Karahanlı
Türkçesi döneminin dil özelliklerine hem de Türk-İslam düşünce dünyasının edebî
yapısına ışık tutmaktadır.