Yapay Zeka Çağında İletişim Çalışmalarının Yeni Kavramları: Kişilerarası İletişim, Gazetecilik ve Dijital Kamusallık Üzerine Kavramsal Bir Haritalama
Dijital Toplumda İletişim Çalışmaları Yeni Kavramlar ve Yeni Kuramlar, Birol Demircan, Editör, Vizetek Yayıncılık, Ankara, ss.167-194, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Vizetek Yayıncılık
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Sayfa Sayıları: ss.167-194
- Editörler: Birol Demircan, Editör
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Yapay zekâ araçlarının gündelik mesajlaşmadan haber üretimine, doğrulama pratiklerinden dijital kamusallığa uzanan alanlara yerleşmesi, iletişim çalışmalarının kavramsal söz dağarcığını genişletmektedir. Yalnızca yeni araçların yaygınlaşmasıyla açıklanması pek mümkün görünmeyen söz dağarcığındaki bu genişleme sürecinde; yapay zekâ, mesajın yazımına, tonun düzenlenmesine, görsel kanıtın biçimlenmesine, içeriğin kökeninin izlenmesine ve kamusal etkileşimin simülasyonuna katılan iletişimsel bir unsur olarak işlemektedir. Literatürde konu çoğunlukla kişilerarası iletişim, gazetecilik, dezenformasyon, platform ekonomisi ve politik iletişim gibi alt alanlarda ayrı ayrı ele alınmaktadır. Bu tartışmaları ortak bir iletişim haritasında birleştiren çalışmalar ise sınırlıdır. Bu çalışma, yapay zekâ çağında öne çıkan kavramları dört kümede incelemektedir: yapay zekâ destekli kişilerarası iletişim; yapay zekâ, gazetecilik ve doğrulama; içerik bolluğu ve yapay zekâ kirliliği; yapay kamusallık ve otomatik etkileşim. Bölümde yapay zekâ destekli iletişim, sentetik ifade, yapay nezaket, sentetik medya, derin sahte, ucuz sahte, yapay zekâ destekli doğrulama, içerik köken bilgisi, filigranlama, yapay zekâ kirliliği, platform çürümesi, model çöküşü, sosyal botlar, üretken ajanlar ve sentetik kamusallık tartışılmaktadır. Bu bölümün katkısı, söz konusu kavramları alfabetik bir sözlük mantığıyla sıralamak yerine, yapay zekânın iletişim süreçlerinde özne konumunu, sahicilik algısını, güven ilişkilerini, doğrulama pratiklerini, görünürlük düzeneklerini ve kamusallık biçimlerini nasıl yeniden yapılandırdığını gösteren bütünlüklü bir kavramsal çerçeve sunmasıdır.
The integration of artificial intelligence tools into areas ranging from everyday messaging and news production to fact-checking practices and the digital public sphere is expanding the conceptual vocabulary of communication studies. This expansion, which cannot be explained solely by the proliferation of new tools, sees artificial intelligence acting as a communicative element involved in message writing, tone regulation, visual evidence formatting, content origin tracing, and the simulation of public interaction. In the literature, the topic is mostly addressed separately in sub-fields such as interpersonal communication, journalism, disinformation, platform economy, and political communication. Studies that unify these discussions on a common communication map are limited. This study examines the concepts prominent in the age of artificial intelligence in four clusters: AI-assisted interpersonal communication; AI, journalism, and fact-checking; content abundance and AI pollution; and artificial public sphere and automated interaction. This chapter discusses AI-powered communication, synthetic expression, artificial politeness, synthetic media, deepfake, cheap fake, AI-powered verification, content origination, watermarking, AI pollution, platform decay, model collapse, social bots, generative agents, and synthetic public spheres. Rather than simply listing these concepts alphabetically, this chapter offers a comprehensive conceptual framework demonstrating how AI reconstructs subject positioning, perceptions of authenticity, trust relationships, verification practices, visibility mechanisms, and forms of public sphere within communication processes.