TÜRKİYE’DE MALİ KURALLARIN BÜTÇE HAKKINA ETKİSİNİN İNCELENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ: KAMU İHALE KANUNU ÖRNEĞİNDE

Ejder H. L., Cangir M. S.

Vergi Sorunları Dergisi, sa.439, ss.66-81, 2025 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2025
  • Dergi Adı: Vergi Sorunları Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.66-81
  • Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Devlet harcamalarının etkin, etkili ve ekonomik olarak gerçekleşmesi maliye politikası araçlarının etkin, etkili ve ekonomik kullanımına bağlıdır. Bu bağlamda, maliye politikası uygulamalarına belirli sınırlamalar getirilerek bu amaca yaklaşma çabasını uygulanabilir kılmaktadır. Bu sınırlamalar sayısal, matematiksel ifade edilmesiyle birlikte sayısal, matematiksel olmayan şekilde de karşımıza çıkmaktadır. Diğer taraftan bütçe hakkı ise kamunun gider ve gelirlerinde vatandaşlarının söz sahibi olması anlamına gelir. Mali kurallar; mali disiplin yoluyla hükümetleri güçlü maliye politikası uygulamalarına yöneltmekte diğer taraftan bütçe hakkının uygulama alanının daralmasına yol açmaktadır. Mali kurallar, maliye politikalarının etkisinin azalması yoluyla bütçe hakkı alanının genişlemesinde etkili olmaktadır. Bütçe hakkı kurumsal alanını kamu tercih teorisinde, kamu tercih teorisi uygulama alanını anayasal iktisatta bulmuştur. Anayasal iktisat, iktisadi araçları kamu yönetimi biliminde kullanmak suretiyle maliye alanına yeni bir bakış açısı getirmiştir. Bu çalışmada, Devlet’in mali kurallar ile piyasaya nasıl ve ne ölçüde müdahale etmesi gerektiği Kamu İhale Kanunu örneği esas alınarak bütçe hakkı kapsamında açıklanmaya çalışılmıştır. Buna göre, mali kuralların belirlenmesi, uygulanmasının denetimi ve yaptırımların çerçevesi kamu mali yönetimi ile sınırlandırılmıştır.

The efficient, effective and economic realization of government expenditures depends on the efficient, effective and economic use of fiscal policy instruments. In this context, there are certain limitations. These limitations are expressed in numerical and mathematical terms as well as in non-numerical and non-mathematical terms. On the other hand, the right to budget means that citizens have a say in public expenditures and revenues. Fiscal rules encourage governments to implement tight fiscal policies through fiscal discipline, but on the other hand, they lead to a narrowing of the scope of application of the budgetary right. Fiscal rules are effective in expanding the scope of the budgetary right by reducing the impact of fiscal policies. The budgetary right has found its institutional base in public choice theory, and public choice theory has found its application field in constitutional economics. Constitutional economics has brought a new perspective to the field of public finance by using economic tools in the science of public administration. In this study, the issue of how and to what extend to intervene in the market through fiscal rules is tried to be explained within the scope of the budgetary right based on the example of the Public Procurement Law. Accordingly, the determination of fiscal rules, the supervision of their implementation and the framework of sanctions are limited to public financial management.