Abduh-Reşid Rızâ ve Tabâtabâî’nin Tefsirlerinde Kadın Konusuna Yaklaşımları

Creative Commons License

Çelik İ., Mollaibrahimoğlu S.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, cilt.16, sa.16, ss.346-371, 2019 (TRDizin)

Özet

XIX. yüzyılda etkili olmaya başlayan modernleşme hareketleriyle birlikte kadın konusu, temel haklar, toplumsal cinsiyet, toplumdaki statüsü gibi farklı boyutları ile İslâm dünyasının gündemini meşgul etmeye başlamıştır. Bu konu XXI. yüzyılda da aynı sorunlar çerçevesinde tartışılmaya devam etmektedir. Abduh (1849-1905)-Reşid Rızâ (1865-1935) ve Tabâtabâî (1904-1981), İslâm dünyasının kadına yönelik olumsuz bakışını, temelde Kur’an ve sahih hadis kaynaklarından uzaklaşmaya bağlamışlardır. Abduh ve Reşid Rızâ, İslâm’da kadının değerli olduğunu, fıtrat açısından erkekle eşit, sorumlulukları ve rolleri hususunda farklı olduklarını ifade etmişlerdir. Miras ve şahitlik gibi konularda, sosyo-ekonomik şartlar gereği, iki taraf içinde farklılıkların olabileceğini belirtmişlerdir. Müslümanlara; Kur’an’a, sahih hadis kaynaklarına, ilk dönem saf din anlayışına dönmeyi tavsiye etmişlerdir. Tabâtabâî ise Şîa’nın geleneksel kadın algısının dışına çıkamamakla birlikte, kadının değeri/konumu ve kadın-erkek eşitliği hususunda önemli fikirler ileri sürmüş, insanlık tarihinde problem olarak ele alınan kadın konusunun din referanslı değil, eril bakış açısı, gelenek ve kültürel farklılıklardan kaynaklandığını ileri sürmüştür. Kadının duygusal naifliğine; iş hayatında sınırlı alanlarda olması gerektiğine, zevcelik ve annelik rollerinin kadın için asıl varlık gerekçesi olduğuna dikkat çekmiştir. Bu makalede kadının değeri/konumu, kadın-erkek eşitliği, Abduh-Reşid Rızâ ve Tabâtabâî’nin tefsirlerinin içerik analizi yapılarak değerlendirilmiştir.