Osmanlı/Türk Ordusunda Modern Teknoloji: Otomobillerin Savaşı (1876-1913)
in: XIX. Yüzyılda Osmanlı Modernleşmesi: Tarihî Bir Bakış, Abdulvahap Alıcı, Editor, Neu Press, Konya, pp.263-295, 2025
- Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
- Publication Date: 2025
- Publisher: Neu Press
- City: Konya
- Page Numbers: pp.263-295
- Editors: Abdulvahap Alıcı, Editor
- Ankara Haci Bayram Veli University Affiliated: Yes
Abstract
On dokuzuncu yüzyıl sanayi alanında olduğu kadar askerî alanda da pek çok teknolojik yenileşmelere sahne oldu. Bu yüzyılda ordu envanterlerine makineli silahlar dâhil olduğu gibi deniz kuvvetlerinde de buharlı ve zırhlı gemiler kullanılmaya başlandı. Yüzyıl boyunca değişimin hızı gittikçe arttı. Bu değişimden kara kuvvetleri de hâliyle etkilendi. Yüzyılın ikinci yarısında ordularda artık tren mantığıyla kara yollarında hareket eden çeşitli buharlı araçlardan istifade edilmeye başlandı. Yüzyılın son çeyreğinde içten yanmalı motorlar bulundu. Bundan sonra otomobil olarak adlandırılacak yeni araçlar, kısa sürede Avrupa ordu envanterlerine girdi. Osmanlı Devleti, kara ordularındaki bu yeni teknolojiyi yakından takip etti. Osmanlı idarecileri ülke savunmasında askeri nakliye sorununu çözeceğine inandığı otomobil teknolojisini öğrenmek için Avrupa’ya heyetler gönderdi. Akabinde otomobillerin faydalı olacağı anlaşıldığı için Sultan II. Abdülhamid devrinden itibaren ithal edilmeye başlandı. Sivillerin kullanımına yasak olmasına rağmen otomobiller, Osmanlı ordusunun en önemli teçhizatlarından biri hâline gelmeye başladı. II. Meşrutiyet döneminde meydana gelen Trablusgarp ve Balkan Savaşları sırasında ise otomobiller gittikçe artan bir oradan kullanıldı. Otomobil kullanımı Osmanlı Devleti’nin sadece askerî gücü noktasından değil, modernleşmesini göstermesi açısından da oldukça önemliydi. Ancak motorlu nakliyeye geçilmesi için sadece makinelerin ithal edilmesi yetmeyecekti. Bunun yanında gerekli altyapı yatırımlarının yapılması gerekecekti. Dolayısıyla bu dönemde karayolu yapımına önem verildi ve otomobil endüstrisinin gelişmesi desteklendi. İşte bu çalışma, Osmanlı Devleti’nin son döneminde otomobillerin askerî teşkilatta kullanılması hakkında bilgi verecek ve araçların savaşların kaderindeki rolü ve etkisi üzerine bir değerlendirmede bulunacaktır.