Amerikalılar Arası İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Tatmin
Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.26, sa.1, ss.641-704, 2024 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 26 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2024
- Doi Numarası: 10.33717/deuhfd.1404997
- Dergi Adı: Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: HeinOnline-Law Journal Library, TR DİZİN (ULAKBİM), Asos İndeks
- Sayfa Sayıları: ss.641-704
- Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Adresli: Hayır
Özet
Devletlerin diğer bir devletin uluslararası hukuka aykırı eyleminden doğan zararlarının onarılması yöntemlerinden biri olarak uygulanagelen tatmin, zaman içerisinde devletlerin insan hakları ihlallerinden doğan zararların onarımı süreçlerinin de bileşeni haline gelmiştir. Amerikalılar Arası İnsan Hakları Mahkemesi, Amerika İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 63. maddesinin kendisine sunduğu geniş yetkiyi uluslararası sorumluluk hukuku içtihatları ile güçlendirerek insan hakları ihlallerinden doğan zararların onarımında güçlü ve yaratıcı bir içtihat yaratmıştır. Mahkeme, devletler arasında uluslararası hukuka aykırı eylemlerden doğan zararların onarımı araçlarından biri olarak uygulanagelen tatmini insan hakları hukukunun özgül ihtiyaçları kapsamında yorumlayarak, çeşitlendirerek ve uygulayarak bu hukuk alanında işlevselleştirmede önemli bir rol oynamıştır. Mahkemenin bu bakımdan insan hakları hukukuna katkısı, tatminin insan onuruna saygıyı içeren sosyal normların güçlendirilmesinde, kendisinin tatmin içtihadından önce insan hakları hukukunda hakim onarım yöntemi olan tazminata kıyasla etkili oluşundan kaynaklanmaktadır. Zira tatmin; ihlallerin gerçekleştiği sosyal ortamın dışında bulunan ve devletin topluma müdahale araçlarından yoksun olan uluslararası mahkemelerin, insan haklarına dayalı bir hukuksal ve toplumsal düzenin ihlallerin gerçekleşmeleri beklenmeden sağlanmasını desteklemeleri açısından önemli bir hukuksal araçtır. Sosyal çevreye dönük bu tür katkıların yaygınlaşması, insan hakları mahkemelerinin artan iş yükleriyle başa çıkmaları bakımından da anlamlı sonuçlara yol açabilecektir.
Satisfaction, which has been used as one of the methods of repairing the damages caused by the acts of another state contrary to international law, has over time become a component of the processes of repairing the damages arising from the human rights violations of states. The Inter-American Court of Human Rights has established a strong and creative jurisprudence on the reparation of damages arising from human rights violations by strengthening the broad jurisdiction granted to it by Article 63 of the American Convention on Human Rights with the jurisprudence of international liability law. The Court has played an important role in embedding satisfaction in human rights law by interpreting, diversifying and applying it within the context of the specific needs of human rights law. The Court's contribution to human rights law in this respect stems from the fact that satisfaction is more effective in reinforcing social norms of respect for human dignity, compared to compensation, which was the dominant method of reparation in human rights law before the Court’s jurisprudence on satisfaction. This is because satisfaction is an effective legal means of enabling international tribunals, which are outside the social environment in which the violations take place and lack the state’s means of intervention in society, to support the construction of a social environment that will provide the basis for a legal and social order based on human rights before violations occur. The expansion of such contributions to the social environment may also have significant implications for human rights courts' ability to cope with their increasing workloads.