ÇANKIRI KIZILIRMAK İLÇESİ KARALLI CAMİSİ

Canyurt F.

ASOSJOURNAL (The Journal of Academic Social Science, cilt.1, sa.170, ss.153-173, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

İç Anadolu’nun Orta Kızılırmak bölümünün kuzeyinde yer alan Çankırı, Kızılırmak’a dökülen Tatlıçay ve Acıçay’ın birleştiği bölgededir (Bayhan,2013,s.79). Çankırı isminin kökeninin Galat zamanına kadar gittiği düşünülmektedir(Üçok,1941). Şehrin antik ismi kaynaklarda Gangra olarak geçmektedir. Bu ismin ilk kez Grek ve Roma dönemlerinde kullanıldığı bilinir(İbiş, 2014,s.10). 1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu’ya gelen Türk boylarının Karadeniz, Akdeniz ve Çanakkale Boğazı arasında kalan bölgeye yerleştikleri bilinmektedir. Bundan sonra Çankırı, Emir Karatekin tarafından 1082 yılında Türk hâkimiyetine alınmıştır. 1142’de Selçuklu Sultanı I.Mesud tarafından Selçuklu yönetimine katılan bölge Ankara Savaşı’ndan sonra Candaroğullarına verilmiştir.1464 yılında Çankırı, Anadolu Eyaleti’ne bağlı bir sancak haline gelmiştir. Çankırı sancağı, Tanzimat’ın ilanından sonra ilk olarak Ankara Eyaleti’ne, 1869 yılında ise Kastamonu Vilayeti ’ne bağlanmıştır. Kengırı Merkez, Çerkeş ve Kalecik olmak üzere üç kazası bulunan bu sancakta 1876 yılında yeni nahiyeler de yer almıştır. Konumuzu oluşturan caminin bulunduğu Kızılırmak ilçesi bu dönemde buraya bağlıdır. İlçenin eski adı İnallu Ballu (Kızılırmak) dur. 1987 yılında çıkarılan bir kanunla ilçe olması ve ilçe teşkilatının kurulması sağlanmıştır. Çalışmamızın konusunu oluşturan yapı ile ilgili detaylı bir çalışmanın yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu makalede eser plan tipi, malzeme ve teknik, süsleme özellikleri açısından değerlendirilerek Anadolu Türk mimarlığı bakımından yeri ve önemi belirtilmeye çalışılmıştır.