SULTAN II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİNDE DIŞİŞLERİ TEŞKİLATINDA ŞİFRELİ HABERLEŞME
VIII. Bilsel Uluslararası Truva Bilimsel Araştırmalar ve İnovasyon Kongresi, Çanakkale, Türkiye, 27 - 28 Aralık 2025, ss.1023-1031, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Çanakkale
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.1023-1031
- Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
XIX. yüzyılının son çeyreğine girildiğinde Osmanlı tahtına geçen Sultan II. Abdülhamid (1876-1909) pek çok
siyasi sorunla uğraşmak zorunda kalmıştır. Bu bağlamda ülke içindeki pek çok meselenin kısa zamanda
uluslararası nitelik kazanması diplomasinin önemini gittikçe arttırmıştır. Adeta ülkenin kaderi Avrupa
başkentlerinden yazılır hale gelmiştir. II. Abdülhamid dönemde Osmanlı Devleti’ne yönelik tehditlerin artması
ve diplomatik faaliyetlerin çoğalması yazışmaların da artması anlamına gelmiştir. Bu noktada ülke dışında
bulunan diplomatik temsilciliklerle haberleşmenin güvenirliği için kullanılan şifreli yazışmalar eşsiz bir öneme
sahiptir. Aslında uzun yıllardan beri kullanılan şifreler, telgraf gibi yeni teknolojilerin yaygın şekilde
kullanılması yüzünden şekil değiştirmiş ve ilgili olmayanların eline geçmesinin engellenmesi için anlaşılması
daha da zor hale getirilmiştir. Bu minvalde merkez teşkilatında yazışmaların güvenirliğinden Hariciye Nezareti
Şifre Kalemi sorumlu tutulmuştur. Ülke dışındaki diplomatik temsilcilikler de şifrelerin güvenirliğinin
sağlanması için sık sık ikaz edilmiştir. İşte bu bildiride, Osmanlı Devleti’nin son dönemecine girilirken
kullanılan şifreli yazışmalara, bir diğer deyişle kriptografi uygulamalarına dair bir inceleme ve değerlendirme
yapılması amaçlanmaktadır. Ayrıca şifrelerin oluşturulması ve çözülmesi farklı bir deyişle kripto analiz
hakkında açıklamalar yapılacaktır. Bunun yanında şifreleme kullanan diplomatik temsilcilikler, şifreli
haberleşmenin kapsadığı konular ve şifrelerin güvenirliğinin sağlanmasına dair bilgi verilecektir. Son olarak
şifreli yazışma örnekleri gösterilerek dönemin kriptografi anlayışı göz önüne çıkartılacaktır. Çalışmanın başlıca
kaynağını Osmanlı Devleti’nin arşiv belgeleri oluşturacaktır. Bunun yanında konu hakkındaki sınırlı literatürden
de faydalanılma yoluna gidilecektir.