Zamanla Değişen Granger Nedensellik Testleri: Yinelemeli Gelişen Pencere (REW) Yaklaşımı
in: Zaman Serileri Analizi: Güncel Yöntemler ve Uygulamalar-I, Fatih ÇEMREK, Editor, Özgür Yayınları, Gaziantep, pp.171-188, 2026
- Publication Type: Book Chapter / Chapter Vocational Book
- Publication Date: 2026
- Publisher: Özgür Yayınları
- City: Gaziantep
- Page Numbers: pp.171-188
- Editors: Fatih ÇEMREK, Editor
- Ankara Haci Bayram Veli University Affiliated: Yes
Abstract
Bu çalışma, zaman serisi değişkenleri arasındaki dinamik ilişkilerin
belirlenmesinde kullanılan Zamanla Değişen Granger Nedensellik Testlerini
ve özellikle bu alanda yaygın olarak kullanılan, en güncel yaklaşımlardan biri
olan Shi, Phillips ve Hurn (2018, 2020) tarafından geliştirilen Yinelemeli
Gelişen Pencere (REW) yaklaşımını ele almaktadır. Geleneksel nedensellik
testleri, ilişkilerin tüm dönem boyunca sabit olduğunu varsaydığından,
küresel krizler, politika değişiklikleri ve yapısal kırılmaların yaşandığı
süreçlerde yanıltıcı nedensellik sonuçları verebilmektedir. Bu kısıtlamayı
aşmak için önerilen REW algoritması, esnek pencere yapısı sayesinde
nedensellik ilişkisinin tam olarak hangi tarihlerde başlayıp bittiğini yüksek bir
hassasiyetle saptayabilmektedir. Metodolojik çerçevede FEW, ROW ve REW
algoritmaları karşılaştırılmış ve algoritmanın teorik alt yapısı sunulmuştur.
Çalışmanın uygulama kısmında, 2005-2025 dönemini kapsayan haftalık
verilerle VIX (Korku Endeksi) ve BİST100 arasındaki ilişki incelenmiştir.
Analiz sonucunda, VIX’in BİST100 getirileri üzerinde durağan olmayan,
zamanla evrilen bir öngörü gücüne sahip olduğu saptanmıştır. Özellikle 2008
Küresel Krizi, 2013 Fed Taper Tantrum süreci ve 2020 COVID-19 pandemisi
gibi dışsal şok dönemlerinde nedensellik ilişkisinin anlamlı şekilde güçlendiği
kanıtlanmıştır. Sonuç olarak bu metodoloji, statik modellerin gözden
kaçırdığı geçici nedensellik dönemlerini ortaya koyarak politika yapıcılar ve
yatırımcılar için önemli bir karar verme mekanizması sunmaktadır.