Yapay Zekâ Kirliliği Çağında Eşik Gözlemciliği: AA Teyit Hattı Doğruluk Kontrollerinin Dönemsel Nicel İçerik Analizi (2022–2026)

Creative Commons License

Çelebi E.

TRT Akademi, cilt.11, sa.27, ss.754-787, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 11 Sayı: 27
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.37679/trta.1899733
  • Dergi Adı: TRT Akademi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.754-787
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte sentetik içeriklerin dolaşıma girmesi, bilgi ekosisteminde ‘yapay zekâ kirliliği’ olarak tanımlanabilecek yeni bir risk alanı oluşturmuştur. Dijital içeriklerin doğruluğunu ayırt etmeyi zorlaştıran bu durum, medya profesyonelleri açısından eşik gözlemciliği rolünü dezenformasyonla mücadelede daha kritik bir sorumluluk haline getirmektedir. Ancak, yapay zekânın doğrulama gündemindeki görünürlüğünün zaman içinde nasıl değiştiğini dönemsel karşılaştırmalarla nicel olarak ortaya koyan çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma, Anadolu Ajansı Teyit Hattı web arşivinde yayımlanan içerikler üzerinden, doğruluk kontrolü gündeminde yapay zekâ kaynaklı dezenformasyonun dönemler ilerledikçe artıp artmadığını ve bu içeriklerin temel özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel içerik analizi yaklaşımına dayanan tekrarlanan kesitsel bir tasarımla yürütülen araştırmada veriler, Anadolu Ajansı Teyit Hattı web arşivinden doküman incelemesi yoluyla toplanmış; 2022–2026 arasındaki dört dönemde yayımlanan toplam 666 içerik içinden doğruluk kontrolü işlevi taşıyan 563 içerik analiz kapsamına alınmıştır. Verilerin analizinde frekans ve yüzde dağılımları, çapraz tablolar, ki-kare testi ve lojistik regresyon kullanılmıştır. Bulgular, yapay zekâ faktörü taşıyan dezenformasyon içeriklerinin doğruluk kontrolü gündeminde dönemler ilerledikçe daha görünür hale geldiğini göstermektedir. Ayrıca yapay zekâ ile ilişkili içeriklerin özellikle görsel ve video temelli uydurma içeriklerde yoğunlaştığı ve bu durumun doğrulama süreçlerini daha karmaşık hale getirdiği anlaşılmaktadır. Çalışma, yapay zekâ kirliliğinin yoğunlaştığı güncel medya ekosisteminde eşik gözlemciliğinin medya profesyonelleri için kritik bir sorumluluk alanına dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

With the widespread adoption of AI tools, the circulation of synthetic content has created a new area of risk in the information ecosystem, described as ‘AI slop’. By making it more difficult to assess the accuracy of digital content, this development has increased the importance of gatewatching as a new responsibility for media professionals. However, studies that quantitatively demonstrate, through periodical comparisons, how the visibility of AI within the fact-checking agenda changes over time remain limited. This study examines whether the share of AI-related disinformation within the fact-checking agenda increases across periods and identifies the main characteristics of such content through items published in the Anadolu Agency’s Teyit Hattı (Verification Line) web archive. In the study, which was conducted with a repeated cross-sectional design based on quantitative content analysis, data were collected through document analysis from the archive, and 563 fact-checking items were analyzed out of 666 items published across four periods between 2022 and 2026. Frequency and percentage distributions, cross-tabulations, chi-square analysis, and logistic regression were used. Findings show that the share of disinformation involving an AI factor increased significantly across periods. AI-related content was concentrated particularly in fabricated visual- and video-based items, making verification processes more complex. The study demonstrates that, in a media ecosystem increasingly marked by AI slop, gatewatching has become a critical responsibility for media professionals.