DEDE KORKUT HİKÂYELERİNDE AİLE KAVRAMI: İLETİŞİMSEL VE İDEOLOJİK BİR ANALİZ
Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.0, sa.0, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 0
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu makalede, Dede Korkut Hikâyeleri'ndeki aile kavramı iletişim kuramları ve ideoloji bağlamında incelenmiştir. Roland Barthes’ın mit kuramı, Claude Lévi-Strauss’un yapısalcı yaklaşımı ve Louis Althusser’in ideoloji kuramı, hikâyelerdeki aile temsillerinin çözümlenmesinde kuramsal çerçeve olarak kullanılmıştır. Niteliksel ve göstergebilimsel analiz yöntemiyle Dede Korkut Kitabı’ndaki 12 hikâye taranarak aile ile ilgili motifler, karakter ilişkileri ve semboller değerlendirilmiştir. Sonuçlar, Dede Korkut anlatılarında ailenin sadece bir sosyal kurum olarak değil, aynı zamanda mitik bir söylem içinde ideolojik bir model işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Aile üyelerinin rolleri (baba otoritesi, anne fedakârlığı, evlat sadakati vb.), hikâyelerde sevgi, sadakat, onur ve kahramanlık ekseninde işlenerek Oğuz toplumunun sürdürülebilirliğini sağlayan değerler sistemi doğal ve değişmez hakikatler gibi sunulmuştur. Bu anlatılar, sözlü kültür ortamında bir iletişim aracı olarak işlev görmüş; mitik ve sembolik dil aracılığıyla dinleyicilere toplumun ideolojik değerlerini benimseten bir rıza üretimi mekanizması halinde çalışmıştır. Çalışma bulguları, Dede Korkut hikâyelerindeki aile anlatılarının toplumsal normları pekiştirip aktarmada medyatik bir işleve sahip olduğunu ve iletişimsel açıdan incelendiğinde destanların medya olarak çalıştığını göstermektedir.