Research Information System
in: Afrika Yıllığı 2024, TAMÇELİK SOYALP, Editor, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, pp.279-286, 2025
This article will examine the characteristics and dynamics of China’s relations with Africa, and whether China’s approach reects an understanding of neo-colonialism toward the Continent.
Çin’in Afrika ülkeleri ile olan ilişkileri uzun süredir devam etmektedir. Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) kurumsallaşan ideolojisi gereği Çin yönetimi; Güney Afrika Cumhuriyeti’ndeki gerilla gruplarına mali yardım sağlamış, Tanzanya’daki sosyalist hükûmeti desteklemiş, Tanzanya ve Zambiya’yı birbirine bağlayan demiryolu hattı projesini hayata geçirmiş, Mozambik’te yollar, Kongo Cumhuriyeti’nde hastaneler ve Sudan’da barajlar olmak üze re birçok altyapı projesini ve Afrika’da 6 bin kilometreden fazla demiryolu inşa etmiştir. Bundan da anlaşılıyor ki, Çin’in 50’den fazla gelişmekte olan ülkeye yaptığı yardımın yüzde 70’ini Afrika ülkeleri oluşturmaktadır. Mao sonrası Çin’de başlatılan Reform ve Açılım süreciyle Afrika’ya yönelik proje temelli yatırımların sürekli arttığı, Çin’in Kıta ile yıllık ticaret hacminin 282 milyar doları geçtiği, günümüzde Kıta genelinde 3 binin üzerinde Çinli şirketin faaliyet gösterdiği bilinmektedir. Büyüyen Çin-Afrika ilişkileri, Çin-Afrika İş Birliği Forumu’nun (FOCAC) kurulmasıyla derinleşerek Küre sel Güney iş birliğini ileri seviyeye taşımaktadır. Bütün bu gelişmelere paralel olarak, Çin’in Afrika ülkelerine verdiği krediler ve bunların geri ödemesi konusunda ortaya çıkan gelişmeler dikkatleri çekmektedir. 2000-2023 yılları arasında Çin’in Afrika’daki 54 ülkenin hemen hemen tamamına 170 milyar dolardan fazla kredi verdiği bilinmektedir. Diğer taraftan, Afrika’da yatırım yapan Çinli işverenlerin Afrikalı çalışanlara uyguladığı insanlık dışı çalışma koşulları da sıklıkla eleştirilmiştir. Afrika’da etkisi ve görünürlüğü artan Çin’in bu ülkelere sağladığı kredilerin hükûmetin özgürlüğünü kısıtladığı, borç tuzağı ve yeni sömürgeciliğe yol açarak Afrika ülkelerini sürdürülemez borç bataklığına sürüklediği veya tek yanlı olarak bağımlılığa ittiği sıkla dile getirilmektedir. Bu çalışmada, Çin’in Afrika’yla olan ilişkilerinin özelliklerine, dinamiklerine ve Kıta’ya yönelik yeni sömürgecilik anlayışının olup olmadığına bakılacaktır.