SON KİLOMETRE TESLİMATLARI VE KENT İÇİ MOTO KURYE HAREKETLİLİĞİNİN ULAŞIM PLANLAMASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Creative Commons License

Ertoy Sarıışık B., Yalçıner Ercoşkun Ö.

Journal of Management Theory and Practices Research, cilt.7, sa.1, ss.156-179, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

E-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte kent içi teslimat faaliyetleri hızlı bir artış göstermiş, moto kuryeler gündelik kentsel hareketliliğin belirgin unsurlarından biri hâline gelmiştir. Özellikle son kilometre teslimatları kapsamında çalışan moto kuryeler, farklı araç türleriyle yoğun biçimde kent içi trafiğe katılmakta; bu durum trafik güvenliği, yol kullanımı ve kamusal alanların paylaşımı açısından yeni sorunları beraberinde getirmektedir. Mevcut ulaşım ve şehir planlama çalışmalarında ise moto kurye faaliyetlerinin çoğu zaman ikincil bir başlık olarak ele alındığı görülmektedir. Bu çalışma, e-ticaret sektöründeki gelişmeler ile moto kurye faaliyetleri arasındaki ilişkiyi araştırmayı ve kuryelerin kent içi trafik üzerindeki etkilerini ulaşım planlaması perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda yapılan literatür taramasında; kentsel lojistik, son kilometre teslimatı ve dijital platform temelli hizmet modellerine odaklanan çalışmalar araştırılmıştır. Elde edilen bulgular, moto kuryelerin zamana duyarlı çalışma biçimlerinin ve mekânsal hareketliliklerinin mevcut ulaşım altyapılarıyla çoğu zaman uyumlu olmadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca moto kuryelerin planlama süreçlerinde açık biçimde tanımlanmamış bir kullanıcı grubu olması hem trafik güvenliği hem de kentsel yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Makale, literatürde belirlenen sorun alanları çerçevesinde, moto kuryelerin ulaşım planlarında ayrı bir kullanıcı grubu olarak ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Bu kapsamda mikro-lojistik merkezlerinin geliştirilmesi, bisiklet ve motosiklet altyapısının güçlendirilmesi ve veri temelli planlama yaklaşımlarının kullanılması gibi öneriler sunulmaktadır. Çalışmanın, e-ticaret kaynaklı kentsel hareketlilik dönüşümünün daha iyi anlaşılmasına ve sürdürülebilir ulaşım politikalarının geliştirilmesine katkı sağlaması hedeflenmektedir.