İRADE ÖZGÜRLÜĞÜ VE GENEL İŞLEM ŞARTI

Şahin F. S.

Legal Hukuk Dergisi, cilt.20, sa.230, ss.419-442, 2022 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 20 Sayı: 230
  • Basım Tarihi: 2022
  • Dergi Adı: Legal Hukuk Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.419-442
  • Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

İnsanın eylemlerinden ve tercihlerinden sorumlu olabilmesi için gereken şart nedir? Ceza sorumluluğunun ya da özel hukuk sorumlulu-ğunun ilgili kanunlarda kanun koyucu tarafından düzenlenmiş olması uygulama kolaylığı sağlamakta ve elbette öngörülebilir bir hukuk sistemi için olmazsa olmaz bir nitelik taşımaktadır. Söz konusu bu iki kavram hukukun olduğu kadar felsefenin de ana konularından biridir, zira insan açısından eylemlerinin sorumluluğunun tamamen kendisine mi ait oldu-ğu yoksa karşı koyulamaz bir güçle bu eylemlere mi zorlandığı çözülme-si gereken bir problemdir ki bu da bizi determinizm tartışmasına ulaştı-rır. Asla eskimeyen sürekli yeni bir boyut kazanan bir çalışma alanı olan irade özgürlüğü ve sorumluluk, yapay zekanın hukuk gündemine gelme-siyle beraber cevaplaması gereken yeni sorunlarla yüzleşmiştir. Bu ça-lışma, İngilizce literatürde “Frankfurt, Ravizza, Fischer ve Zimmerman” arasında geçen tartışmaların Türk hukuk literatürüne tanıtılması ve bu amaçla çeşitli özel hukuk kurumları üzerinden örneklerle anlatılması planlanan bir çalışma serisinin ilk basamağını oluşturmaktadır. İrade özgürlüğüne dair temel bilgiler aktarıldıktan sonra kavramın, genel işlem şartı kavramıyla arasındaki bağa felsefi bir zemin aranacaktır.
What is the necessary condition for a person to be responsible for his actions and choices? The fact that criminal responsibility or legal responsibility in private law is regulated by the legislator in the relevant laws provides ease of implementation and, of course, is indispensable for a predictable legal system. These two concepts are one of the main subjects of philosophy as well as law, because it is a problem that needs to be resolved whether the responsibility for someone’s actions belongs entirely to that person or the person is forced into these actions by an irresistible force, which brings us to the discussion of determinism. Fre-edom of will and responsibility, which is a field of work that never gets old and consistently gains a new dimension, has faced new problems that need to be answered with the coming of artificial intelligence to the legal agenda. This study constitutes the first step of a series of studies that are planned to introduce the debates between "Frankfurt, Ravizza, Fischer and Zimmerman" in the legal literatüre of the English-speaking world to the Turkish legal literature and to explain these debates with examples of various private law institutions for this purpose. After trans-ferring the basic information about the freedom of will, a philosophical ground will be sought for the connection between the concept and the standard terms and conditions.