Engelli Aylığının Sosyo-Ekonomik Boyutu: 2022 Sayılı Kanun Kapsamında Nitel Bir İnceleme

Creative Commons License

TAŞKIN Ç., Ates M.

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, cilt.60, sa.2, ss.2029-2050, 2025 (TRDizin)

Özet

Engellilik, tarihsel süreç içinde farklı paradigmalar çerçevesinde ele alınmış ve özellikle 1970’lerden itibaren “sosyal” bir mesele olarak daha fazla tartışılmaya başlanmıştır. Günümüzde engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve etkin katılımı, yalnızca fiziksel veya tıbbi düzenlemelerle değil, aynı zamanda sosyal politika araçlarıyla da desteklenmektedir. Türkiye’de engelli bireylere yönelik sosyal politikalar, onların bağımsız yaşam becerilerini artırmayı ve toplumsal katılımlarını desteklemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, 2022 sayılı Kanun kapsamında sağlanan engelli aylığı, ekonomik desteğin ötesinde bireylerin sosyal ve kültürel hayata katılımlarını da şekillendiren önemli bir politika aracı olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırmanın amacı engelli aylığının bireyler üzerindeki sosyal ve ekonomik etkilerini anlamaktır. Bu çerçevede araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığı alan 27 fiziksel engelli birey ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. MAXQDA 2020 programı aracılığıyla gerçekleştirilen tematik analiz sonucunda, engelli bireylerin aylık miktarının yetersiz olduğu, dolayısıyla ciddi ekonomik zorluklar yaşadıkları ortaya çıkmıştır. Kanun kapsamında verilen aylığın, engelli bireylerin hâlihazırda kısıtlı olan kültürel ve sosyal hayata katılımlarını artırmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla çalışmanın bulguları, engelli aylığının bireylerin ekonomik ve sosyal refahını artırmada sınırlı kaldığını ve mevcut sosyal politika mekanizmalarının daha kapsayıcı ve sürdürülebilir bir çerçevede yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Disability has been addressed within different paradigms throughout history and has been increasingly discussed as a social issue since the 1970s. Today, the full participation of individuals with disabilities in society is supported not only by medical or physical arrangements but also through social policies. In Turkey, these policies aim to enhance independent living skills and social integration. The disability pension under Law No. 2022 serves as a key policy tool, shaping not only economic support but also social participation. This study examines the social and economic effects of the disability pension. A qualitative research method was used, involving semi-structured interviews with 27 physically disabled individuals receiving this disability pension. Thematic analysis via MAXQDA 2020 revealed that the disability pension amount is insufficient, leading to economic hardship. Additionally, it does not significantly enhance cultural or social participation. The findings suggest that the disability pension has limited impact on well-being, emphasizing the need for more inclusive and sustainable social policies. Moreover, the study underscores the importance of a holistic approach that integrates economic assistance with initiatives aimed at fostering a more inclusive societal environment for individuals with disabilities. Such an approach would better support the goal of full societal participation for people with disabilities.