İbn Haldun’un İktidar Anlayışı: Siyasal İletişim Perspektifinden Karşılaştırmalı Analiz
JOURNAL OF TURKISH STUDIES, cilt.21, sa.2, ss.2401-2444, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 21 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.7827/turkishstudies.87958
- Dergi Adı: JOURNAL OF TURKISH STUDIES
- Derginin Tarandığı İndeksler: IBZ Online, Index Islamicus, MLA - Modern Language Association Database, MLA International Bibliography
- Sayfa Sayıları: ss.2401-2444
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İbn Haldun’un iktidar ve toplum anlayışı, modern siyaset bilimi ve iletişim kuramları ışığında yeniden
yorumlanmayı hak eden zengin bir düşünsel çerçeve sunmaktadır. Bu makale, İbn Haldun’un düşüncesinde
iktidarın kurulması, meşrulaştırılması ve çözülmesi süreçlerinde dilin, sembollerin ve siyasal iletişimin rolünü
incelemektedir. İbn Haldun’un temel kavramı olan ʿasabiyyah (toplumsal dayanışma), siyasal otoritenin
döngüsel yükseliş ve çöküşünü belirleyen unsur olarak ele alınmakta; Michel Foucault’nun söylem–bilgi
iktidar ilişkisi, Antonio Gramsci’nin hegemonya kuramı ve Pierre Bourdieu’nün sembolik iktidar kavramıyla
karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Çalışma; iktidarın inşası ve meşrulaştırılmasında dilin rolüne, tören pratikleri ve unvanlar gibi sembollerin
iktidar ilişkilerindeki işlevine, ʿasabiyyah kavramının iletişimsel temsiline ve iletişim krizlerinin siyasal
otoritenin sürekliliği ya da çözülmesi üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Araştırma, yakın metin okuması
ve kuramsal karşılaştırmaya dayanan nitel ve karşılaştırmalı bir metodolojik yaklaşım benimsemektedir. Bu
çerçevede, İbn Haldun’un on dördüncü yüzyıla ait kavramları çağdaş iktidar ve siyasal iletişim teorileriyle
diyalog içinde ele alınmaktadır.
Kuramsal çerçevenin ardından analiz; dil ve iktidar, sembolizm ve iktidar, ʿasabiyyah ve iletişim, iletişim
krizleri ve iktidarın çözülmesi başlıkları altında yapılandırılmıştır. Sonuç olarak çalışma, İbn Haldun’un
düşüncesinin modern siyasal iletişim ve iktidar kuramları açısından güncel önemini vurgulamakta; temel
yakınsamaları ve ayrışmaları ortaya koyarken geleceğe dönük kuramsal çıkarımlar sunmaktadır.