Quiddity and Existence in Avicenna and His Commentators
Eskiyeni Yayınları, Ankara, 2025
- Publication Type: Book / Research Book
- Publication Date: 2025
- Publisher: Eskiyeni Yayınları
- City: Ankara
- Ankara Haci Bayram Veli University Affiliated: Yes
Abstract
In order to elucidate the
ontological otherness between the Necessary Existent and contingent existents,
Avicenna made a real distinction, to a certain extent, between quiddity and
existence; he maintained that in contingent existents, existence is an accidental
concomitant to quiddity, whereas in the Necessary Existent, existence and
quiddity are identical. This theory, which profoundly influenced the
post-classical Islamic intellectual tradition, underwent various
transformations within philosophical and theological systems. The present study
aims to identify the critical thresholds of this doctrinal transformation,
which centered on the Avicennian theory of quiddity, through the commentaries
on al-Ishārāt by Fakhr al-Dīn al-Rāzī and Naṣīr al-Dīn al-Ṭūsī. To this
end, key texts—primarily al-Ishārāt and its related commentaries—are
presented in their original Arabic alongside their Turkish translations and are
analyzed comparatively.
The first chapter of the
study presents a comprehensive analysis of the constitutive elements (muqawwimāt)
of quiddity, its causes, and its considerations (iʿtibārāt). The second
chapter addresses the senses of existence, its causes, and Avicenna’s theory of
ontological modulation (tashkīk al-wujūd). The third chapter discusses
the relationship between quiddity and existence in the context of the Necessary
Existent and contingent existents; furthermore, a detailed investigation into
the ontological status of absolute quiddity is conducted.
In conclusion, by tracing
the transformations that the distinction of quiddity and existence underwent in
post-classical Islamic metaphysics through primary sources, this study offers a
comprehensive and systematic reading of the philosophical legacy formed around
the axis of Avicenna and his commentators.
İbn Sînâ, Zorunlu Varlık ile
mümkün varlıklar arasındaki ontolojik mübayeneti belirgin kılmak üzere mahiyet
ve varlık arasında bir dereceye kadar gerçek bir ayrım yapmış; mümkün
varlıklarda varlığın mahiyete sürekli gereken bir araz olduğunu, Zorunlu Varlık’ta
ise varlık ve mahiyetin özdeşliğini savunmuştur. Klasik sonrası İslam düşünce
geleneğini derinden etkileyen bu teori, felsefî ve kelâmî sistemler içerisinde
çeşitli dönüşümlere uğramıştır. Elinizdeki çalışma, İbn Sînâcı mahiyet teorisi
etrafında şekillenen bu doktriner dönüşümün kritik eşiklerini, Fahreddin
er-Râzî ve Nasîruddin et-Tûsî’nin el-İşârât şerhleri üzerinden tespit
etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, başta el-İşârât ve ilgili şerhler
olmak üzere, kilit metinlerin Arapça asılları Türkçe tercümeleriyle birlikte
aktarılmış ve karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir.
Çalışmanın ilk bölümü,
mahiyetin kurucu unsurları, sebepleri ve itibarları üzerine kapsamlı bir analiz
sunmaktadır. İkinci bölümde, varlığın anlamları, sebepleri ve İbn Sînâ’nın
ontolojik derecelenme (teşkîkü’l-vücûd) teorisi ele alınmaktadır. Üçüncü
bölümde ise mahiyet-varlık ilişkisi, Zorunlu Varlık ve mümkün varlıklar
bağlamında tartışılmakta; ayrıca mutlak mahiyetin ontolojik konumuna dair
etraflı bir soruşturma yürütülmektedir.
Sonuç olarak bu çalışma,
mahiyet-varlık ayrımının klasik sonrası İslam metafiziğinde geçirdiği
dönüşümleri ana kaynaklar üzerinden izleyerek, İbn Sînâ ve şârihleri ekseninde
şekillenen felsefî mirasa dair kapsamlı ve sistematik bir okuma sunmaktadır.