Research Information System
4th Internatıonal Turkıc World Congress on Socıal, Humanıtıes, Admınıstratıve, and Educatıonal Scıences., Baku, Azerbaijan, 7 - 09 November 2025, pp.151-162, (Full Text)
Bir toplumun kültürel
inançlarını, yaşam biçimlerini, gelenek, görenek, örf ve adetlerinden oluşan
değer yargılarını, estetik ve sanatsal özelliklerini üzerinde barındıran bir görsel
iletişim aracı olan giyim kuşam; bu biçimsel ve sembolik özellikleri günümüze
taşımak ve kültürel sürdürülebilirliği sağlamak açısından önemli tarihi
kaynaklardır. Ancak, teknolojik gelişmelere paralel olarak hızla değişen yaşam koşulları ve özellikle
küresel moda eğilimlerinin egemenliği altında giyinme olgusunun da sürekli
değişim göstermesi, geleneksel giyim unsurlarının özgünlüklerini kaybetmesine
ve kullanımdan uzaklaşmasına yol açmıştır. Bu bağlamda, günümüzde çok az sayıda
da olsa yerel kullanımda olan veya müzelerde korunan giyim kuşam örneklerinin
belgelenerek geleceğe aktarılması kültürel sürdürülebilirlik açısından da önemlidir.
İnsani gelişmenin odak noktalarından ve
dünyadaki en eski milletlerden biri olduğu bilinen Özbekistan’ın giyim kuşam kültürü de belgelenmesi gereken kültürel
miraslar arasında yer almaktadır.
Araştırmada, Özbekistan Karakalpak
kadın giyim kuşamının özgün niteliklerinin belirlenerek, biçimsel ve sembolik
özelliklerinin belgelenmesi amaçlanmıştır. Betimsel analiz yönteminin
kullanıldığı çalışmada, Özbekistan Devlet Tarih Müzesi, Karakalpakistan
Cumhuriyeti Devlet Tarih ve Kültür Müzesi, Savitsky (Nukus) Karakalpakistan
Devlet Sanat Müzesi ve Semerkant Uluslararası Turizm ve Kültürel Miras
Üniversitesi "İpek Yolu" Müzesi’nde gerekli izinler alınarak
araştırma yapılmıştır. Ulaşılan Karakalpak bölgesi günlük kadın giyim kuşamını
oluşturan giysi parçaları; bedene giyilenler, başa giyilenler ve ayağa
giyilenler başlıkları altında tematik
çerçevede kategorize edilmiş, görseller ve grafik çizimleri ile biçim,
süsleme, kullanım özellikleri ve anlamsal açıdan analiz yapılarak
yorumlanmıştır. Araştırma, kültürel
miras literatürüne katkı sağlaması ve yapılacak çalışmalara yol gösterici
olamak açısından da ayrı bir önem taşımaktadır.
Anahtar kelimeler: geleneksel, giyim, biçim, kültür, Özbekistan, Karakalpak
Clothing, which is a visual
communication tool that embodies a society's cultural beliefs, lifestyles,
traditions, customs, and values, as well as aesthetic and artistic features, is
an important historical resource in terms of carrying these formal and symbolic
features to the present day and ensuring cultural sustainability. However,
rapidly changing living conditions in parallel with technological developments and
the constant change in the phenomenon of dressing, especially under the
dominance of global fashion trends, have led to traditional clothing elements
losing their originality and falling out of use. In this context, documenting
and preserving, even if very few, examples of clothing currently in local use
or preserved in museums is crucial for cultural sustainability.The clothing
culture of Uzbekistan, known as a focal point of human development and one of
the world's oldest nations, is also among the cultural heritages that needs to
be documented.
The study aimed to identify the unique
characteristics of Uzbekistan Karakalpak women's clothing and document its
formal and symbolic features. Using descriptive analysis, the study was
conducted with the necessary permissions from the (State Museeum of the History of Uzbekistan, State Museum of History and Culture of the Republic of Karakalpakstan, The State
Karakalpakstan Museum of Art named after Savitsky. Nukus), and Museum of
"Silk Road" International University of Tourism and Cultural
Heritage- Samarkand. The clothing items that constitute the daily women's
clothing of the Karakalpak region were categorized thematically under the
headings of those worn on the body, those worn on the head, and those worn on
the feet. Formal drawings of the clothing were made and interpreted through
analysis of their form, ornamentation, usage characteristics, and semantic. The
research is also of particular importance in terms of contributing to the
cultural heritage literature and guiding future studies.
Key words:
traditional, clothing, form, culture, Uzbekistan, Karakalpak