Traditional folk dances- important elements in oral culture- play important role in transmitting cultural values between generations. The dance called “canimen” performed by the Alawi Turkmens in Central Anatolia is also one of the elements of traditional oral culture and has been carried to the present day as a cultural heritage whose source is the community and whose creator is not known. The tradition of using the performing arts dating from the era before Turks’ embracing of Islam as their religion has been preserved in Alawi practices which are based on different belief forms of Turkish culture within the belief system of Alawis. This study reveals the traces of “canimen” from the past. The functions dances fulfil in the transmission of cultural codes from generation to generation are examined within the scope of the study. The field study of the dance “ca nimen”-which is integrated into the value system of Alawism, which reflects the social structure of the local people, which transmits the cultural features to the present and which is performed for fun- was limited to Elmapınar village of Kalecik district of Ankara. Folk dances assemble people and they prevent them from being individuals and thus play role in turning them into collective elements. The functions of the folk dance have been evaluated not only as the explicit function that is performed in the visible state but also with implicit latent functions including rituals and ceremony elements. The research data were collected through semi-structured interviews. In the study, the play-dance relationship has been emphasized and canimen is considered as a di dactic element. It is found in this study that the dance has functions that strengthen the sense of unity and togetherness as an important cultural element of the community, which enable the transmission of cultural codes between generations and which also act as an instrument of socialization. On the other hand, the way folk dances are performed and the functions they fulfil also change in parallel to socio-economic and socio-cultural devel opments such as globalization, urbanization, and migration. While maintaining its existence in the culture-belief system in the region; it has been observed that the concepts of verbal memory of the folk dance were gradually forgotten, visual memory was beginning to disappear and the didactic function of the dance coming from the past to the present time cannot be fulfilled sufficiently today. Because rituals have significant functions in ar ranging, maintaining, and establishing social order; they are also open to changes in accordance with social structure. Canimen- which faces the danger of being forgotten today- is an important product of a social culture with its cultural codes and functional properties. It is of vital importance that its current structure should be recorded and transformed into a written source in keeping the cultural values alive so that the folk dance can be transmitted down to next generations by re-synthesizing it in the system of values which develop with changing life conditions. This paper considers the folk dance, canimen, from the sociological perspective. Such an ele ment of oral culture-which is in danger of beginning forgotten- will be preserved through studies to be performed in the future with larger samples in disciplines such as literature, folklore, and performing arts. Besides, it is also thought that studies which describe the historical, cultural, and geographical details of the dance will con tribute to the areas of culture and science significantly.
Sözlü kültürün önemli bir öğesi olan geleneksel halk oyunları, kültürel değerlerin kuşaklar arasında akta rılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Orta Anadolu Alevi Türkmen toplulukları arasında oynanan “canimen” adlı oyun da geleneksel sözlü kültür ögelerinden birisidir ve kaynağı halka dayanan, yaratıcısı belli olmayan bir kültürel miras olarak günümüze taşınmıştır. Alevi inanç sistemi içerisinde, kökeni Türk kültürünün farklı inanç biçimlerine dayanan Alevi pratiklerinde, Türklerin İslamiyet’i kabulünden önceye ait olan gösteri sanatlarını kullanma geleneği korunmuştur. Bu çalışmada canimen oyununun geçmişten taşıdığı izler ortaya konulmuştur. Çalışma kapsamında kültürel kodların kuşaklar arasında aktarılmasında oyunun işlevi incelenmiştir. Aleviliğin değer sistemi ile bütünleşmiş, yöre halkının sosyal yapısını yansıtan ve kültürel özelliklerini günümüze taşıyan, eğlence amaçlı oynanan ‘canimen oyunu’nun anlatıldığı çalışmanın alan araştırması, Ankara Kalecik ilçesine bağlı Elmapınar Köyü ile sınırlı tutulmuştur. Halk oyunları, fertleri bir araya getirir, toplumun üyelerini birey sellikten sıyırarak kolektif bir unsura dönüştürmede rol oynar. Ağırlıklı olarak bu bağlamda ele alınan canimen oyununun işlevleri; sadece görünür vaziyette yerine getirdiği açık işlevler olarak değil, ritüeller ve seremonik unsurlar içeren örtük, gizil işlevleri ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığı ile elde edilmiştir. Çalışmada oyun-dans ilişkisi üzerinde durulmuş, canimen, didaktik bir unsur olarak ele alınmıştır. Araştırma kapsamında oyunun önemli bir kültür ögesi olarak ait olduğu topluluğun birlik, bera berlik duygusunu güçlendiren, kültürel kodların kuşaklararası aktarımını sağlayan bir işleve sahip olduğu, aynı zamanda bir sosyalizasyon aracı olduğu görülmüştür. Öte yandan oyununun icrası ve işlevi; küreselleşme, kent leşme, göç gibi sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel gelişmelere paralel bir biçimde değişmektedir. Canimen, yöredeki kültür-inanç sisteminde varlığını korumakla birlikte; oyunun sözlü belleğe dair kavramlarının giderek unutulduğu, görsel hafızanın kaybolmaya yüz tuttuğu ve oyunun geçmişten bugüne devam eden didaktik işle vini bugün yeterince gösteremediği gözlemlenmiştir. Ritüeller, toplumsal ilişkilerin düzenlenmesi, sürdürül mesi ve toplumsal düzenin sağlanmasında önemli işlevlere sahip olduğuna göre, toplumsal yapıya uygun olarak değişime de açıktır. Günümüzde, unutulma tehlikesi ile yüz yüze olan canimen, kültürel kodları ve işlevsel özelliğiyle önemli bir sözlü kültür ürünüdür. Değişen yaşam koşulları ile gelişen değerler sisteminde canimenin yeniden sentezlenip gelecek kuşaklara aktarılabilmesi ve yaşatılabilmesi için mevcut yapısının kayıt altına alın ması, yazılı kaynağa dönüştürülmesi kültürel değerlerin yaşatılması açısından hayati öneme sahiptir. Bu araş tırma canimen oyununu sosyolojik bir perspektiften ele almıştır. Oyunla ilgili daha geniş örneklem üzerinde; edebiyat, halk bilimi, görsel sanatlar gibi farklı disiplinlerde yapılacak çalışmalarla kaybolmaya yüz tutmuş bir sözlü kültür unsuru korunmuş olacaktır. Ayrıca, oyunun tarihsel, kültürel, coğrafi özelliklerinin detaylandırıla cağı araştırmaların kültürel ve bilimsel alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
