Fatima Bakhaï’nin Dounia Adlı Romanında Osmanlı İmparatorluğu Dönemindeki Cezayirli Kadınlar

Creative Commons License

Tomat Yılmaz A.

FOLKLOR/EDEBIYAT: HALKBILIM, ETNOLOJI, ANTROPOLOJI, EDEBIYAT, cilt.27, sa.107, ss.873-883, 2021 (Scopus, TRDizin)

Özet

Frankofon Cezayir Edebiyatı’nın gerek Avrupa’da gerekse Türkiye’de üzerinde çok az

çalışılan yazarları arasında yer alan Fatima Bakhaï Dounia adlı kurgusal yapıtını 1995

yılında yayımlar. Bakhaï söz konusu romanında, Cezayir’deki Osmanlı İmparatorluğu

egemenliği döneminin sonlarından Fransız sömürgecilerin ülkeyi ele geçirdikleri

zamana kadar, Cezayir’de yaşanan tarihsel, toplumsal ve siyasal değişimleri Dounia

adındaki bir genç kızın yaşamı üzerinden anlatır. Böylelikle, Dayılar Devri’nin sonları,

Fransızların Cezayir’i ele geçirme girişimleri ve ulaştıkları zafer romanın tarihsel

arka planını oluştururken, Dounia’nın ve Cezayir halkının gündelik yaşamı ise yapıtın

kurgusunu meydana getirir. Yazar, iki ayrı bölümden oluşan romanında, bir yandan toplumun geleneksel düzenine koşulsuz boyun eğen ve yaşamları boyunca sessizliğe

mahkum edilen kadınları betimler. Diğer yandan da Dounia gibi iyi eğitim görmüş,

ataerkil düzene ve içinde yaşadığı toplumun basmakalıp değerlerine başkaldıran

kadınları kaleme alır. Nitekim hem tarihsel hem de kurmaca kişileri aracılığıyla,

Cezayir toplumunu anlatır. Bu bağlamda, söz konusu çalışmada Fatima Bakhaï’nin

Dounia adlı romanında yer alan kadınlar, Cezayir’de yaşanan tarihsel ve toplumsal

değişimlere koşut olarak irdelenir.

Anahtar sözcükler: Frankofon Cezayir edebiyatı, kadın, Osmanlı imparatorluğu,

Fatima Bakhaï, Dounia

Fatima Bakhaï who takes place amongst the writers of Francophone Algerian literature

who are very few worked in Europe and in Turkey published her novel entitled Dounia

in 1995. In her novel, Bakhaï tells about the historical, social and political changes that

took place in Algeria from the end of the period of Ottoman Empire rule in Algeria to

the time when the French colonialists took over the country, through the life of a young

girl named Dounia. Thus, while the end of the Ottoman Empire, the attempts of the

French to capture Algeria and the victory they reached form the historical background

of the novel, the daily life of Dounia and of the Algerian people constitute the fiction of

the work. In her novel, which consists of two separate parts, the author depicts women

who, on the one hand, submit to the traditional order of society unconditionally and are

condemned to silence throughout their lives. On the other hand, she writes well-educated

women like Dounia, who rebel against the patriarchal order and the stereotypes of the

society in which they live. Indeed, she narrates Algerian society through both historical

and fictional characters. In this context, the women in Fatima Bakhaï’s novel Dounia

are examined in parallel with the historical and social changes in Algeria in this study.

Keywords: Francophone Algerian literature, woman, Ottoman empire, Fatima Bakhaï,

Dounia