SESSİZLİĞİN YANKISI, ARZUNUN ŞİDDETİ: MARGUERİTE DURAS'IN MODERATO CANTABİLE ADLI ROMANINDA ÜÇGEN ARZU

Creative Commons License

Tomat Yılmaz A.

Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sa.37, ss.147-158, 2026 (TRDizin)

Özet


 XX. yüzyıl Fransız edebiyatının önde gelen yazarlarından biri olan Marguerite Duras, 1958 yılında yayımlanan Moderato Cantabile adlı romanında arzunun mimetik doğasını çok katmanlı ve simgesel bir anlatı örgüsü içinde işlemektedir. İlk bakışta evli bir kadın ile yabancı bir erkek arasında gelişen bir yakınlaşma öyküsü gibi görünen roman, daha derin anlatısal düzlemde bireysel arzunun toplumsal simgeler, kültürel belirlenimler ve dolaylı yapılar aracılığıyla biçimlendiği karmaşık bir yapı sunmaktadır. Bu çalışmada söz konusu roman, René Girard’ın Romantik Yalan ve Romansal Hakikat adlı yapıtında geliştirdiği “üçgen arzu” kuramı bağlamında ele alınmıştır. Bu doğrultuda romanda hem öznenin konumlanışı, arzu nesnesinin işlevi ve dolayımlayıcı ögeler irdelenmiştir hem de anlatının ritmini belirleyen örtük gerilimler ile simgesel çatışma alanları çözümlenmiştir. Ayrıca suç, ölüm, sessizlik ve şarap gibi tekrar eden motiflerin yanı sıra sınıf farklılıkları ve toplumsal baskıların bu dolaylı arzu yapısını nasıl pekiştirdiği tartışılmıştır. Anlatının yüzeyinde romantik bir yakınlaşma izlenimi yaratan ilişkinin ardında, bastırılmış arzunun toplumsal roller, sınıf farkları ve simgesel motiflerle örülen çok boyutlu bir yapı taşıdığı ortaya konmuştur. Son olarak, arzuya yön veren dolayımlayıcı ögenin açık biçimde görünür kılındığı ve öznenin yönelimlerinin ötekinin temsili aracılığıyla kurulduğu bu anlatı, Girard’ın tanımıyla “romansal” bir yapıt olarak sınıflandırılmıştır. Bu bağlamda söz konusu çalışma, Duras anlatısının modern arzu kuramları içindeki yerini açıklayıcı biçimde değerlendirmiştir. 


 Marguerite Duras, one of the leading writers of twentieth century French literature, deals with the mimetic nature of desire in a multi-layered and symbolic narrative structure in her novel Moderato Cantabile published in 1958. The novel, which at first glance seems like a story of an intimacy between a married woman and a stranger, presents a complex structure in its deep structure where individual desire is shaped by social symbols, cultural determinations and mediated structures. In this study, the novel in question was examined in the context of the "triangular desire" theory developed by René Girard in his work Romantic Lie and Novelistic Truth. In this context, both the positioning of the subject in the novel, the function of the object and the mediating elements were examined and the implicit tensions and symbolic conflict areas that determine the rhythm of the narrative were analyzed. It was also discussed how motifs such as crime, death, silence and wine, as well as class differences and social pressures reinforced this implicit structure. Behind the relationship that creates the impression of a romantic intimacy on the surface of the narrative, it was revealed that repressed desire carries a multilayered structure woven with social roles, class differences and symbolic motifs. Finally, this narrative, in which the mediating element that directs desire is made clearly visible and the subject's orientations are established through the representation of the Other, was classified as a "novelistic" work, as defined by Girard. In this context, the study offers an elucidative assessment of Duras’s narrative within the framework of modern theories of desire.