Bir Haber Metninin İdeolojik Analizi: “Bir Anlık Gaflete Düştüm, Pişmanım”

Creative Commons License

Güven Akdoğan Ö.

SOCIAL SCIENCE DEVELOPMENT JOURNAL, cilt.6, sa.27, ss.127-139, 2021 (Hakemli Dergi)

Özet

Stuart Hall ve Kültürel Çalışmalar yaklaşımı, toplumsal formasyondaki güç ve iktidar ilişkileri ve ideoloji kavramsallaştırmasını teorik bir miras çerçevesinde ortaya koymakta; sosyal teorinin özellikle feminizm ve ırk meselesi ile kesintiye uğratılabilecek alanında, kişisel olanın politik olduğu, iktidarın salt sınıf çelişkisinden kaynaklanmayan toplumsal cinsiyet, cinsellik, ırk alanında tahakküm altına alınan ve alınmayan konumlar içerisinde biçimlendiğine vurgu yapmaktadır. Kültürel çalışmalar yaklaşımında kültür politikalarını incelemek ve kültürün politikleştirilmesinde ırk ve toplumsal cinsiyet meselesini gündeme getirmek önemli bir politik mücadele alanıdır. Toplumdaki egemen ideolojilerin üretimi ve yeniden üretiminin ele alınıp incelenmesinde medya metinleri temel göstergeler olmaktadır. Bu çalışmada, anlamın üretimi ve tüketimi ideoloji bağlamında incelenmektedir. Egemen ideolojinin üretiminde egemen söylem yapılarının metne nasıl iliştirildiğine, metinde nasıl yapılandırıldığına ve alımlayanın bu söylemi nasıl yeniden ürettiğine ya da kendi direniş kültürünü/dilini nasıl yarattığına bakılmaktadır. Ardından da toplumsal düzende medya metni aracılığıyla üretilen söylemin okuyucu tarafından ne şekillerde alımlandığı araştırılmaktadır. Böylelikle, haberdeki ideolojinin söylemsel çözümlemesi, öznelerin hangi anlam yapıları/kodlar çerçevesinde çağrıldığı ve bu hegemonik yapıya eklemlenmenin olup olmadığı/nasıl olduğu dilsel ifadelerden yola çıkılarak ortaya konacaktır. Çalışmada, “Tecavüze Uğrayan Eşini Bıçaklayan Koca: ‘Bir Anlık Gaflete Düştüm, Pişmanım’”2 başlıklı haber metnindeki ideolojinin, okuyucu yorumlarını da içerdiğinden haberin üretim, tüketim ve yeniden üretim süreçlerini kapsayacak biçimde değerlendirmektedir. Söylemin alımlanmasına ilişkin Hall, başat-hegemonik okuma, müzakereci okuma, karşıt okuma biçiminde üç farklı okumadan söz etmektedir. Burada, izleyicinin, başat kod içinde mi yoksa ona karşıt ya da profesyonel kodların yanı sıra bazı karşıt yollarla da mı anlamlandırılmayı gerçekleştirdiği araştırılmaktadır.