Sosyal Medya Yaş Doğrulamasında Çocuk Güvenliği ve Mahremiyet: Türkiye’de Yasama Gerekçeleri ve Kurumsal Güven

Creative Commons License

Çelebi E.

Aksaray İletişim Dergisi, cilt.8, sa.2, ss.241-263, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Çocukların çevrimiçi risklerden korunması amacıyla geliştirilen sosyal medya yaş doğrulama politikaları, literatürdeki güvenlik ve mahremiyet tartışmalarının güncel örneklerinden biridir. Bu çalışma, Türkiye’de 2/3566 esas numaralı Kanun Teklifi, 263 sıra sayılı Komisyon Raporu ve 7578 sayılı Kanun’da sosyal medya yaş doğrulamasının hangi çocuk güvenliği gerekçeleriyle temellendirildiğini ve Komisyon sürecinde hangi uygulama hususlarının değerlendirildiğini incelemektedir. Nitel doküman analizi kapsamında teklif ve Komisyon Raporu tematik olarak kodlanmış, nihai kanun karşılaştırma belgesi olarak kullanılmıştır. İlk taramada belirlenen aday argüman birimleri kapsam denetimine tabi tutularak sosyal medya yaş doğrulaması ve çocukların dijital ortamda korunmasıyla doğrudan ilişkili 29 özsel birim dört tema altında çözümlenmiştir. Bulgular, düzenlemenin çocuk güvenliği, çocuğun üstün yararı ve kamusal koruma sorumluluğu temelinde gerekçelendirildiğini ve politika mimarisinin yaş doğrulama, yaşa göre ayrıştırılmış hizmet, ebeveyn kontrolü ve platform yükümlülükleri üzerine kurulduğunu belirlemektedir. Komisyon sürecinde mahremiyet, kişisel verilerin korunması, anonimlik, ifade özgürlüğü, hukukilik ve uygulama etkililiğine ilişkin değerlendirmelere de yer verilmiştir. Karşılaştırmalı inceleme, düzenlemenin çocukların dijital ortamlarda korunmasına ilişkin literatürde öne çıkan risk ve koruma gerekçeleriyle büyük ölçüde uyumlu biçimde temellendirildiğini ortaya koymaktadır.

Social media age verification policies developed to protect children from online risks constitute a current example of the security and privacy debates in the literature. This study examines the child-safety rationales underpinning social media age verification in Türkiye through Bill No. 2/3566, Parliamentary Committee Report No. 263, and Law No. 7578, together with the implementation considerations addressed during the committee process. The bill and committee report were thematically coded through qualitative document analysis, while the enacted law served as a comparative control document. The candidate argument units identified in the initial screening were subjected to scope review; 29 substantive units directly related to social media age verification and the protection of children in digital environments were analysed under four themes. Findings indicate that the regulation was grounded in child safety, the best interests of the child, and public responsibility for protection. Its policy architecture comprises age verification, age-differentiated services, parental controls, and platform obligations. The committee deliberations also addressed privacy, personal data protection, anonymity, freedom of expression, legality, and implementation effectiveness. The comparative analysis finds substantial consistency between the regulation’s protection rationales and the risk and protection principles emphasized in the literature on children’s safety in digital environments.