Bir Kültürel Bellek Taşıyıcısı Olarak Mezar Taşlarını Okumak
TURKISH STUDIES, vol.8, no.12, pp.415-426, 2013 (SSCI, Scopus, TRDizin)
- Publication Type: Article / Article
- Volume: 8 Issue: 12
- Publication Date: 2013
- Doi Number: 10.7827/turkishstudies.5852
- Journal Name: TURKISH STUDIES
- Journal Indexes: Scopus, Social Sciences Citation Index (SSCI), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Page Numbers: pp.415-426
- Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
- Ankara Haci Bayram Veli University Affiliated: Yes
Abstract
Diğer dünyadan çok yine bu dünya ile ilgili bir toplumsal iletişim aracı olarak ele alabileceğimiz mezar taşı üzerindeki ifadeler bir sosyal bilimci açısından, ölenin kendisinin veya yakınlarının bu dünyaya sığmayan arzularını, öte dünyaya taşıdığı öfke ya da sevgisini ifade etmenin ötesinde anlamlar taşımaktadır. Kişinin bellek birikiminin sonucunda idealize ettiği var olma biçimini ortaya koymak için yazılan ifadeler aslında toplumsal konumları da belirleyen kişisel belleklerin yansımasıdır. Başka bir anlatımla, kültürel, dinsel ve geleneksel olanın şekillendirdiği bireylerin yaşatma ve hatırlama isteği ile biçimlenen mezar taşı yazıları, kültürel yapı içerisinde kalıplaşmış, gereksinimleri ve ideolojileri anlamayı sağlayabilecek bir belleğin taşıyıcı unsurlarıdır. Bu çalışmada, İç Anadolu bölgesinin Ankara, Kütahya, Yozgat illeri ve onların bazı ilçelerine ait, üzerinde mesaj içeren mezar taşları amaçlı örneklem metodu çerçevesinde seçilmiş ve bu ifadeler kültürel belleği mikro düzeyde yansıtan metinler olarak yeniden okunmuştur. Mezar taşı yazılarının söylemsel anlamları yaşanılan gerçek dünyanın bir uzantısı olarak dini, ekonomik, toplumsal hiyerarşinin etkileri ile birlikte analiz edilmiştir. Yapılan analiz ile mezar taşlarının, toplumsal iletişim mecrası olarak ideolojik egemenliğin bir yansıması biçiminde işlev gördüğü ve dünyanın gerçekliğini söylem ve ifadelere dönüştürdüğü sonucuna ulaşılmıştır. Söylemsel bir mecra olarak mezar taşları insanoğlunun bu güne kadar biriktirdiği maddi dünyanın ve buna bağlı gelişen kültürün ve değerlerin yeniden inşa edilmesine hizmet etmektedir.