Afganistan, Tahar ili, Deşti Kale ilçesi ağzı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RASHİD AHMAD BURGET

Danışman: Serap Akı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Afganistan'ın Tahar ili Deşti Kale ilçesinden metinler derlenerek ağız özellikleri incelenmiştir. Çalışma Giriş, Ses ve Şekil Bilgisi, Metinler ve Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Afganistan ve tezin çalışma sahası olan Deşti Kale ilçesi hakkında genel bilgiler verilmiştir. Söz konusu tezin inceleme kısmı ses bilgisi ve şekil bilgisi olmak üzere iki ayrı bölümden meydana gelmiştir. Ses bilgisi bölümünde; ünlü ve ünsüzlerle ilgili genel bilgiler verilerek uyumları ve ses olayları metinlerden örnek verilerek incelenmiştir. Şekil bilgisi bölümü; isim, sıfat, zamir ve edat bölümlerinden oluşmaktadır. Sonuç bölümünde; Deşti Kale hakkında kısaca bilgi verilerek; bu ağızda tespit edilen ses ve şekil bilgisi özellikleri ile ilgili önemli hususlar metinlerden örnek verilerek açıklanmıştır. Kaynakça bölümünde bu çalışmada faydalanan bütün eserlerin künyeleri yazılmıştır. Ayrıca çalışma sırasında yer alınmayan ama tezimizin önemli hususlarında bilgi veren farklı kaynaklar da yazılmıştır. Deşti Kale ilçesinin merkez ve köylerine gidilerek Ağustos 2020 – Ekim 2020 tarihleri arasında yaklaşık 40 kaynak şahısla görüşme yapılarak derlemeler yapılmıştır. Söz konusu kayıtlar TDK tarafından kabul edilen çeviriyazı fontları esas alınarak yazıya dökülmüştür. Sözlük bölümünde ise çalışmanın temelini oluşturan metinlerde geçen kelimeler metindeki adresi Türkiye Türkçesi anlamı ve alfabetik sırasıyla verilmiştir.