An analysis of the latest translation of Tagore's Gitanjali into Turkish in terms of Vinay & Darbelnet's strategies

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ARZU ERKAAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayşe Selmin Söylemez

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Şiir çevirisi, çeviribilim alanında en çok tartışılan edebi türlerden biridir. Ancak çeviri eserler ve akademik çalışmalar açısından da en az üzerinde durulan ve denenen edebî türlerdendir. Bu çalışma, Vinay & Darbelnet'in ortaya koyduğu stratejilere göre, Rabindranath Tagore'un "Gitanjali (Song Offerings)" isimli eserinin "Gitanjali (Tanrı'ya Adanmış Şiirler)" adlı Türkçe versiyonunda çevirmenin seçimlerini ve Lawrence Venuti'nin yaklaşımı temelinde çevirmenin görünür ya da görünmez olarak ortaya çıkan konumunu betimsel bir bakış açısıyla ele almaktadır. Vinay & Darbelnet'in çeviri yöntemleri daha önce özellikle tıbbi metinler ve teknik çeviri alanındaki diğer bazı konuların analizinde kullanılmış olmasına rağmen edebi eserlerde, özellikle şiirsel çeviride uygulanmasıyla ilgili çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle çalışmanın yöntemini belirlerken, şiir çevirisinde çevirmenin tercihleri ile görünmezliğini birleştiren çalışmaların azlığı dikkate alınarak bu iki farklı yaklaşım seçilmiştir. Ayrıca bu çalışmada çeviri ürününe ve bir nebze de sürece odaklanıldığı için bu iki yaklaşımın araştırmanın amacına uygun olduğu düşünülmektedir. Ayrıca Rabindranath Tagore'un dünyaca ünlü şiirsel eseri "Gitanjali (Song Offerings)", 1913'te kendisine Nobel Edebiyat Ödülünü kazandırmış ve böylece Tagore bu ödülü Avrupa dışından alan ilk kişi olmuştur. Eser İngilizce dışında Almanca, İtalyanca, İspanyolca, Hintçe ve Belarusça gibi birçok dünya diline çevrilmiştir. Çeviribilim tarihinde çeviri çalışmalarının çıkış noktalarından biri olan Hindistan'ın temsilcisi Tagore ve şiiri üzerine yapılmış çok az çalışma olması nedeniyle bu çalışma hem şairi hem de Doğu edebiyatının zenginliğini hatırlatmayı da amaçlamaktadır. İnceleme sonucunda, çevirmenin kendi şairliğinden de gelen serbest şiir üslubundan kaynaklı olarak çoğunlukla dolaylı çeviriyi tercih ettiği ve bu tercihlerinin onu metnin büyük bir kısmında görünmez kıldığı tespit edilmiştir.