Meşruiyet ve hukukilik çerçevesinde saf hukuk kuramı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RIDVAN DEĞİRMENCİ

Danışman: YAŞAR SALİHPAŞAOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hukukun meşruluğu sorunu Antik Yunan'dan itibaren tartışma konusudur. Platon'un ideal hukuk arayışı, kendisinden sonraki tabii hukukçu düşünürleri de etkilemiştir. Hukukun meşruluğuna dair tartışmalar 19'uncu yüzyılda ideolojilerin getirdiği ön kabuller çerçevesinde yapılmıştır. Buna mukabil, hukuki pozitivizmin doğuşu ile birlikte, hukukun değer yargıları ile vasıflandırılmasına karşı çıkılmıştır. Hans Kelsen saf hukuk kuramını, bilim temelinde inşa etmeye gayret etmiştir. Hukukun diğer belirsiz etmenlerden etkileneceğini kabul etse de kuramını belirlenebilir, ölçülebilir, bilimsel temelde oluşturmaya çalışmıştır. Hans Kelsen'in anayasa yargısı ve uluslararası hukuka yaklaşımı çağdaşı düşünürlerden farklıdır. Farklılığın temelinde saf hukuk kuramının bilimselliğini sağlama amacı yer alır. Bu müesseseleri, saf hukuk kuramı içerisinde değerlerden bağımsız olarak ele almıştır. Ancak, Kelsen'in saf hukuk kuramı, İkinci Dünya Savaşı sonrası eleştiriye tabi tutulmuştur. Adalet kavramının ve insan hakları teorisinin hukukun merkezine yerleşmesi ile hukuki pozitivizmin değerlere olan yaklaşımı sorgulanmıştır. Adalet ve insan haklarını merkeze almayan saf hukuk kuramı, her iki kavramın yükselişi ile birlikte, teorik ve kurumsal olarak eleştiriye maruz kalmıştır.