Türkiye'de büyükşehir belediyelerinde gerçek zamanlı mali saydamlık endeksi önerisi ve uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, AMME İDARESİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİH YAVUZ
Danışman: TÜRKSEL BENSGHİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Temsili demokrasilerde hesap verme sorumluluğunun seçimler yoluyla etkin bir biçimde yerine getirilmesi için vatandaşların, politikacıların faaliyetleri ve bu faaliyetlerin sonuçları hakkında yeterli bilgiye sahip olması zorunludur. Vatandaşların siyasetçilerin iş ve işlemleri hakkında bilgiye sahip olması ise ancak saydamlık ile mümkündür. Saydamlığın bu kritik fonksiyonu nedeniyle yazında saydamlık seviyesinin ölçülmesine yönelik birçok çalışma yapılmıştır. Literatürde mevcut saydamlık endeksleri incelendiğinde; endekslerde geçmişe yönelik saydamlığa ilişkin unsurlar ile gerçek zamanlı saydamlığa ilişkin unsurların birlikte yer aldığı görülmektedir. Bu açıdan, sadece geçmişe yönelik saydamlığı veya sadece gerçek zamanlı saydamlığı ölçen bir endeksin geliştirilmediği belirlenmiştir. Çalışmada, yazındaki bu boşluğun giderilerek Türkiye'de büyükşehir belediyelerinde gerçek zamanlı mali saydamlık uygulamalarının seviyesinin ölçülebilmesi amacıyla bir endeks önerilmiştir. Önerilen gerçek zamanlı mali saydamlık endeksi, ihale saydamlığı endeksi; meclis, encümen ve komisyon saydamlığı endeksi; imar saydamlığı endeksi ile faaliyet saydamlığı endeksi olmak üzere dört alt endeksten oluşmaktadır. Endekslerde yer alan uygulamaların mevcut olup olmadığı büyükşehir belediyelerinin web siteleri ile resmi sosyal medya hesaplarının 1-10 Ağustos 2019 tarihlerinde incelenmesi suretiyle tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında Türkiye'de mevcut 30 büyükşehir belediyesinin her biri için gerçek zamanlı mali saydamlık endeksi değeri hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda dokuz büyükşehir belediyesinin çok düşük seviyede; dokuzunun düşük seviyede; 11'inin orta seviyede; birinin ise yüksek seviyede gerçek zamanlı mali saydamlığa sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır. Türkiye'deki 30 büyükşehir belediyesinin ortalama skoru ise 31,5 olarak tespit edilmiş olup bu sonuç büyükşehir belediyelerinin vatandaşlara ortalama olarak ancak düşük seviyede gerçek zamanlı mali saydamlığı sunabildiğini göstermektedir. Büyükşehir belediyelerinde mali saydamlık seviyesinin yükseltilmesi için gerçek zamanlı mali saydamlığa ilişkin uygulamaları zorunlu hale getiren kanuni düzenlemeler yapılmalı; anılan uygulamaları yerine getirmeyen kamu personeline idari müeyyideler getirilmeli; büyükşehir belediyelerinin kullanması için ilgili bakanlıklar tarafından gerçek zamanlı mali saydamlığa yönelik yazılımlar geliştirilmeli; büyükşehir belediyelerinin teknik altyapısı geliştirilmeli ve çalışanlarına bilgi ve iletişim teknolojileri konularında eğitimler verilerek beşeri sermaye kalitesi artırılmalıdır.