Mevlana Himmeti Divanı ve bağlamlı dizini
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET EMRE
Danışman: HÜLYA KASAPOĞLU ÇENGEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Klasik Türk şiiri, yüzyıllar süren serüveninde dili işleyerek daha sanatsal hale gelmesini sağlamış ve dilin gelişim evrelerini içerisinde barındırmıştır. Bu sürecin sonunda günümüze gelindiğinde ise söz konusu eserleri çözümlemek için pek çok kaynağa ihtiyaç duyulmuştur. Tezimizde klasik şiirin Azerbaycan sahasındaki bir temsilcisi olan Mevlânâ Himmetî'nin divanı esas alınarak incelenmiştir. Çalışmamız, Giriş, İran'daki Azerbaycan Türkleri ve Edebiyatı, Mevlânâ Himmetî, İnceleme, Metin, Bağlamlı Dizin, Sonuç olarak yedi bölümden oluşmaktadır. Öncelikle çalışmamızın amacı, önemi, sınırlılıkları ve yöntemine dair bilgi verilmiştir. Daha sonra İran'daki Azerbaycan Türkleri ve Edebiyatı bölümüne yer verilmiştir. Üçüncü bölümde çalışmamızın esasını teşkil eden Mevlânâ Himmetî Enguranî'nin hayatı ve edebi kişiliğinden bahsedilmiştir. İnceleme bölümünde Himmeti'nin şiirleri ses ve şekil bilgisi yönünden incelenmiş ve döneme ilişkin özellikler tespit edilmiştir. Metin bölümünde divanın tıpkıbasımı dikkate alınarak yüz doksan altı şiirin transkripsiyonlu tam metnine yer verilmiştir. Bağlamsal dizin ve işlevsel sözlük bölümü "TEBDİZ" programı aracılığıyla hazırlanarak divanın söz varlığı (kalıp ifadeler, deyimler, atasözleri, terimler) ve morfolojik açıdan incelemesi ortaya çıkarılmıştır. Bunun neticesinde şairin dilinin zenginliği, özgün mazmunlar bulmaktaki becerisi, Türkçenin gelişim süreci ortaya koyulmuş, Azerbaycan coğrafyasının söz dağarcığı ile düşünce yapısı incelenmiştir.