Rusçada Sözlükselleşmiş Yapılar: Russian Constructicon Veri Tabanı Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET PALTA

Danışman: Olena Kozan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Rus dilbiliminde adlandırma kuramı çerçevesinde ele alınan sözlükselleşme ve sözlükselleşmiş sözdizim kavramlarının incelenmesi; sözlükselleşmiş yapıların yer aldığı Russian Constructicon veri tabanının analizi ve ettirgenlik yapıları örneğinde Russian Constructicon gibi veri tabanlarının önemini ortaya koymak hedeflenmiştir. Araştırmada Türk ve Rus dilbilim geleneklerinde sözlükselleşme kavramına yönelik kuramsal bakış açısı farklılıkları vurgulanmıştır. Çalışmanın veri tabanını oluşturan ve Rus dilinin sözcük olmayan 4000'den fazla sözlükselleşmiş yapısını içeren, açık erişimli bir elektronik veri tabanı olan Russian Constructicon ana hatlarıyla incelenmiş, verilerin etiketlenmesinde izlenen yöntem ve kurallar açıklanmış, etiketleme türleri hakkında bilgi verilmiştir. Veri tabanında ettirgenlik anlam kategorisinde yer alan 93 sözlükselleşmiş yapının analizi ve örnek niteliğinde fiil odaklı sınıflandırma denemesi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ayrıca Türk dilbiliminde ortaya çıkan terimler konusunda standart bir yaklaşımın olmaması sorununa dikkat çekilip sözlükselleşmiş yapılar üzerine çalışmalar yürütülmesi noktasında Russian Constructicon gibi kapsamlı bir veri tabanının Türkçe için de gerekliliği vurgulanmıştır. Rusçada ettirgenlik anlamı içeren yapıların incelenmesi örneğinde elde edilen bulguların dilbilimsel tipoloji, çeviribilim ve dil öğretimi alanlarına olası katkılarına değinilmiştir.