Küreselleşme karşısında milli kimlik algısı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEYDA BAŞ

Danışman: HAYATİ BEŞİRLİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması küreselleşmenin ekonomik, siyasi, kültürel etkilerinin bir kolektif kimlik türü olan milli kimlik algılamalarında yarattığı değişikliğin incelenmesini amaçlamaktadır. Küreselleşme sınırlar arasındaki hareketliliğin hızının ve yoğunluğun artmasını ifade eder. Birçok tarihsel faktör sonucunda yaşanan küreselleşme sürecinin etkileme alanı çok geniştir. Ekonomik etkinlikte uluslararası firmaların artan gücü, BM, AB, G-8, NAFTA gibi bölgesel ve küresel ulus-üstü kurumların ulus devletin egemenlik alanına müdahalesi, kitle iletişim araçlarıyla kültürel bir türdeşleşme ve melezleşme gibi süreçler bunun göstergesidir. Bireyler bugüne dek sayısız kimliklere sahip olmuşlardır. Kimlik, bireyin ne olduğunun ya da ne olmadığının ifadesidir. Bu nedenle kimlik tanımlamalarında hem benzerliklere hem de farklılıklara vurgu yapılır. Bireyler tarih boyunca bir grup içinde yer alarak, bir gruba aidiyet duyarak yaşamıştır. Bu güvenlik ihtiyacı, psikolojik ihtiyaçlar, bir fikirde çoğunluk olma isteği ya da aynı kültürel değerlere sahip olma gibi birçok sebepten kaynaklanmaktadır. Bu bir futbol taraftar grubuna, siyasi bir partiye de ya da bir millet altında yaşama istencinde de aynı şekilde görülür. Kolektif kimlikler, toplumsal bütünleşmeye katkı sağladığı gibi, toplumsal düzenin sağlanmasında da kullanışlı bir aygıttır. Bugün özellikle sosyal medyanın etkisiyle, bir kültürel deformasyon yaşanmakta, aidiyet duyguları çözülmektedir. Küreselleşmeyle şiddetini arttıran bireyselleşme süreci, ortak bir kimlik duygusuna bağlı kalma durumunu da etkilemektedir. Küreselleşme bazı kimlikliklerin radikalleşmesine bazı kimliklerin de daha arka planda kalmasına sebep olmaktadır. Milli kimlik anavatan olarak kabul edilen yerle bir bağ kurar. Millet olma bilinci tarihsel mitlerden, anılardan, yaşanmışlıklardan beslenir. Küreselleşmenin getirdiği yeni kimlik kodları bu aidiyet ilişkisinden yoksundur. Bu çalışmada öncelikle küreselleşmenin kavramsal olarak ne ifade ettiği, tarihsel süreçteki gelişimi, ekonomik, siyasi, kültürel boyutları ile küreselleşmeye yönelik bakış açıları incelenmiştir. Sonrasında kimlik ve milli kimlik kavramlarına yönelik bakış açıları incelenmiş, küreselleşmenin milli kimliğe ne gibi bir etkisinin olduğu tahlil edilmeye çalışılmıştır. Küreselleşmenin milli kimlik üzerinde hem parçalayıcı hem de bütünleştirici bir etki yarattığı sonucuna varılmıştır.