Genç yetişkinlerde kumar oynama davranışı, depresyon, duygu düzenleme güçlükleri ve dürtüsellik arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN DOĞAN
Danışman: Hatice Demirbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mevcut çalışmada genç yetişkinlerde kumar oynama davranışı (KOD), depresyon, duygu düzenleme güçlükleri ve dürtüsellik arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemi araştırmaya gönüllü olarak katılan 18-35 yaş aralığındaki kumar oyunları oynayan 105 kişi ile kumar oynama davranışı olmayan 205 kişiden oluşmaktadır. South Oaks Kumar Tarama Testi (SOKTT), Beck Depresyon Envanteri, Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği-Kısa Formu (DDGÖ-KF) ve Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11) veri toplama araçları olarak katılımcılara uygulanmıştır. Veriler SPSS-22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz teknikleri olarak bağımsız örneklemlerde t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi, Çoklu Regresyon ve Lojistik Regresyon Analizleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, kumar oynayan kişilerde SOKTT puanlarının cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaştığı, eğitim durumu ve gelir düzeyine göre farklılaşmanın bulunmadığı görülmüştür. Kumar oynayan kişilerin DDGÖ toplam puanı ile Açıklık, Dürtü, Stratejiler ve Kabul Etmeme alt boyutları; BDÖ toplam puanı ile Dikkatte Dürtüsellik, Motor Dürtüsellik ve Plan Yapmama alt boyutlarının gelir düzeyine göre anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. Kumar oynayan kişilerde BDÖ Dikkatte Dürtüsellik boyutunun cinsiyete göre anlamlı biçimde farklı olduğu görülmüştür. Kumar oynayan ve oynamayan katılımcıların karşılaştırıldığı t testi analizine göre, kumar oynayan kişilerin BDÖ toplam puanı ile Dikkatte Dürtüsellik ve Motor Dürtüsellik puanlarının anlamlı şekilde daha yüksek olduğu, DDGÖ Amaçlar alt boyutunun bu kişilerde anlamlı şekilde daha düşük olduğu bulunmuştur. Kumar oynayan kişilerde DDGÖ toplam ve Açıklık, Amaçlar, Dürtü, Stratejiler ve Kabul Etmeme alt boyut puanları ile BDÖ toplam ve Dikkatte Dürtüsellik, Motor Dürtüsellik, Plan Yapmama boyutları pozitif yönde anlamlı şekilde ilişkilidir. DDG toplam ve alt boyut puanları ile BDÖ toplam ve alt boyutları depresyonla pozitif yönde anlamlı şekilde ilişkilidir. BDÖ toplam puanı ve Motor Dürtüsellik ile Plan Yapmama alt boyut puanları SOKTT puanları ile pozitif yönde anlamlı şekilde ilişkilidir. Çoklu Regresyon Analizine göre, kumar oynayan kişilerde SOKTT puanlarını BDÖ Dikkatte Dürtüsellik ve Motor Dürtüsellik alt boyutlarının anlamlı şekilde yordadığı; Depresyon ve DDGÖ alt boyutlarının anlamlı şekilde yordayıcı etkilerinin bulunmadığı görülmüştür. Lojistik Regresyon Analizine göre; cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum ve gelir düzeyi değişkenleri ile DDGÖ Amaçlar alt boyutu, BDÖ ile Dikkatte Dürtüsellik ve Motor Dürtüsellik katılımcıların kumar oynama/oynamama durumunu anlamlı düzeyde yordamaktadır. Bu doğrultuda, özellikle erkek cinsiyette olma ve gelir düzeyinin düşük olması problemli kumar oynama açısından risk oluşturmaktadır ve klinik ortamlarda KOD ile sıklıkla ilişkilendirilen DDG ve dürtüsel özellikler bütüncül bakış açısıyla dikkatle değerlendirilmelidir. Duygu düzenleme becerilerinin geliştirilmesi kumar problemleriyle bir arada olan depresif özelliklerin azaltılmasında etkili olabilir. Ayrıca, dürtüselliğin yüksek olduğu kişilerde baş etme mekanizmalarını güçlendirmeye yönelik müdahaleler önerilir. Anahtar Kelimeler : Kumar oynama davranışı, depresyon, duygu düzenleme güçlükleri, dürtüsellik