Ayn Rand'ın objektivizm felsefesi üzerine bir değerlendirme

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERKAN ŞÜKRÜ YILDIRIM

Danışman: Hakan Gündoğdu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu doktora tezinde Ayn Rand'ın (1905-1982) objektivizmi incelenmiş, argümanlarının ulaştığı sonuçları destekleyip desteklemediği üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Rand, objektivizm'i akla, mantığa ve insan tabiatının gereklerine dayandırarak temellendirir; bu nedenle de onun insan hayatına rehberlik edebilecek bir felsefe olduğunu öne sürer. Bu doğrultuda, objektivizmin neliğine ve temel problem alanlarına ilişkin kendi sistematik tanımlarını ortaya koyar. Objektivist sisteminin unsurlarını ontoloji, epistemoloji, etik, politika ve sanat olarak belirler. Objektivist felsefesinin bir ögesi olan metafizik, evrenin doğasını bir bütünlük olarak inceleyen felsefenin alt bölümüdür. Epistemoloji; kaynakları ve onaylamaları dâhil olmak üzere bilginin temel doğasını araştırır. Etik, temel erdemin akıl olarak görüldüğü ve en yüksek ahlaki amacın, bencil mutluluğun peşinden gitmek olarak belirlendiği alandır. Politikada bireyciliği ele alan tek sistem olduğu iddia edilen kapitalizm temellendirilmeye çalışılır. Sanat ise insanın kendine ve varlığına ilişkin temel görüşünü somut hâle getirebildiği bir etkinlik olarak değerlendirilir. Ayn Rand'ın Objektivist felsefesinin tüm bu sözü edilen bileşenleri arasında sistematik ve bütünleşik bir bağlantı mevcuttur. Bu çalışmada Ayn Rand'ın objektivizminde haklı bulduğumuz düşünceleri belirttiğimiz gibi onun olgulara dayandığını ileri sürdüğü objektivizmini temellendirme noktasında yaşadığı problemleri de ortaya koyduk.