Animasyon sinemasında postmodern anlatı: Shrek ve Ralph Breaks the Internet örnekleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, RADYO TELEVİZYON VE SİNEMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜM BÜŞRA ÇON
Danışman: ZAKİR AVŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1870'li yıllarla birlikte resim alanında adından söz ettirmeye başlayan "postmodernizm", 80'li yıllarla birlikte sinema alanında etkisini göstermeye başlar. Postmodern sinema anlatısı, bir yandan klasik ve modern anlatı kalıplarını kullanırken, diğer yandan; klasik anlatının klişelerine, izleyiciye evrensel gerçekliği sunma çabasına, modernizmin üst anlatılarına, dünyayı homojen bir mekâna dönüştürme amacına, her şeyin rasyonel akılla anlamlandırılabileceği inancına reddiye olarak doğar. Postmodernizm, diğerlerinin bu amaçlarına; fikirlerin, türlerin, yaşamların çoğulluğu, üst anlatıların ve evrensel gerçeklik idealinin reddi, yüzeysellik, nostalji, şizofreni, belirsizlik gibi özelliklerle cevap verir. Postmodern sinema, teknolojiyle değişen yaşamda kaybolan gerçeklik algısını ve oyuna dönüşen hayatı, metinlerarası ilişkilerle ve farklılaştırıp dönüştürdüğü kahramanlık, zaman ve uzam sunumlarıyla harmanlayarak filmin anlatısını oluşturur. Postmodern anlatı; bu ilkelere bağlılığı ekseninde klasik ve modern anlatı yapısından ayrılarak, anlatı türlerine kattığı yeni özellikler sayesinde izleyicileri alışılmışın dışında alımlama pratikleri geliştirmeye zorlar. Bu çalışmada; postmodern anlatı tarzının ve metinler arası ilişkilerin sanata ve sinemaya olan etkilerini örneklemek için postmodernizm kavramı açıklanmış, 2000'li yıllarla birlikte yükselişe geçen animasyon sinemasında, postmodernizmi yansıtan biçim ve içerik özellikleriyle ilklere imza atan Shrek filmi ve postmodern anlatı öğelerini ve metinlerarasılığı sayıca ve nitelik olarak yoğun bir şekilde kullanan 2018 yapımı Ralph Breaks the Internet filmi örnek olarak seçilmiş ve filmler; imajların derin anlamına ve katmanlı yapısına ulaşabilmek için metin analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Örnek filmler özelinde animasyon sinemasının özellikle son 20 yılda; kahramanlarını, zamanı ve uzamı postmodern anlatının nitelikleri çerçevesinde seçtiği, postmodernizmin; çoğulculuk, oyunsallık, yüzeysellik, şizofreni ve nostalji düşünceleri ile metinlerarasılığın; parodi, pastiş, ironi, kolaj, üstanlatı, çift kodlama ve çok katmanlılık yöntemlerini kullanarak, klasik anlatının klişelerini ve modern anlatının derin ve ciddi yapısını yıkma eğiliminde, "postmodern anlatı" tarzına sahip filmler ürettiği sonucuna ulaşılmıştır.