Uluslararası sözleşmeler ışığında Osmanlı savaş hukuku (1856-1914)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAİD EMRE KUMRAL

Danışman: SEVGİ GÜL AKYILMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsan doğasında var olan öfke ve şiddet duygusunun hâkim otorite tarafından kolektif biçimde icrası olarak ifade edilebilecek savaş olgusu, insanlığın kadim dönemlerinden günümüze kadar var olagelmiştir. Bu tarihî süreç içerisinde savaşlarda uygulanan şiddeti azaltma, orantılı kuvvet kullanma ve savaşla doğrudan herhangi bir alakası bulunmayan masum insanların haklarını koruma adına insaniyet ve askerî zaruret ilkeleri çerçevesinde ahlakî ve hukukî birtakım kaideler de ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu çalışmalar neticesinde savaş hukuku ile ilgili kural ve adetler meydana gelmiştir. Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin savaş hukukunu iki bölüm olarak ele almaktadır. Birinci bölüm devletin, Tanzimat Fermanı'nın ilanı öncesi dönemdeki savaş hukukunu, ikinci bölüm ise Avrupa Uyumu'na kabul tarihi olan 1856 Paris Barış Antlaşması'ndan I. Dünya Savaşı'na kadar olan dönemindeki savaş hukukunu uluslararası sözleşmeler ışığında ele almaktadır. Çalışma 1856 Paris Barış Antlaşması'nı bir dönüm noktası kabul ederek Osmanlı Devleti'nin savaş hukuku anlayışının nasıl değiştiğine odaklanmaktadır. Sonuç kısmında; devletler hukuku ile İslam-Osmanlı hukukundaki savaş hukukuna ilişkin ilkelerin birbiriyle ne derece örtüştüğü, bu ilkelere ne kadar bağlı kalındığı ve bunlara aykırılık teşkil eden durumlarda devletlerin nasıl hareket ettiği üzerinde durulmuştur. Çalışmada Osmanlı Devleti'nin ilgili dönemlerine ilişkin literatürü ile birlikte arşiv belgelerinden ve yabancı dilde çok sayıda kaynaktan faydalanılmıştır. Osmanlı savaş hukukunu, devletin uygulamaları çerçevesinde karşılaştırmalı olarak ele alan bu çalışma, savaş hukuku tarihi literatüründe bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.