Yürütmenin güçlenmesi eğilimi karşısında garantör kurumlar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMET TAYYİB USLU

Danışman: Ömer Anayurt

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Devlet iktidarının sınırlandırılmasına yönelik geliştirilen teori ve araçların en önemlilerinden olan kuvvetler ayrılığı teorisi, zamanla ortaya çıkan yürütmenin güçlenmesi eğilimi karşısında tartışılır hale gelmiştir. Yürütmenin diğer organlar karşısında güçlenmesi çeşitli şekillerde ve her ülkede kendine özgü koşullarda gerçekleşmiştir. Seçim komisyonu, ombudsmanlık, yolsuzlukla mücadele komisyonu, insan hakları komisyonu, sayıştay, merkez bankası ve istatistik büroları gibi kurumlardan oluşan garantör kurumlar güçlenen yürütmenin panzehri olma iddiasıyla ortaya çıkmıştır. Uzmanlık, bağımsızlık, hesap verilebilirlik, anayasallık ve anayasal normları teminat altına alma gibi özelliklere sahip bu kurumlar, yürütmeyi doğrudan denetleyerek kendilerini yürütmenin karşısında konumlandırmaktadır. Sahip oldukları bu özellikler sebebiyle garantör kurumlar, dördüncü kuvvet teorisine konu olmuşlardır. Bu teoriye göre yürütmeyi bizzat denetleyerek sınırlandırmaya çalışan garantör kurumların, klasik kuvvetler ayrılığı yapısına, yürütmeye eş güçte ve dengeleyici bir kuvvet olarak dahil edilmesi hedeflenmektedir. Böylece etkisizleşen kuvvetler ayrılığı düşüncesi tekrar sağlanacaktır.