Covıd-19'un psikolojik boyutları ile uyku kalitesi arasındaki ilişkide sosyal medya bağımlılığının rolü: Covıd-19 tanısı alıp almamanın etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA AKYILDIZ
Danışman: Ece Bekaroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 pandemisi birçok kişinin evlerine kapanmasına ve yaşam biçimlerinin değişmesine yol açmıştır. COVID-19 pandemisi döneminde kişilerin uzun süre evlerinde izole olmaları, dışarıya çıkma kısıtlamalarının gelmesiyle sosyal hayattan uzaklaşmaları ve hastalıkla ilgili gelişmeleri sosyal medya üzerinden takip etmek istemeleri sosyal medya kullanımını artırmıştır. Bu durumun bireylerin sosyal medya alışkanlıklarını etkilediği ve bunun da dolaylı olarak uyku kalitelerini etkilediği düşünülmektedir. Kişilerin problemli sosyal medya kullanımı ve uyku kalitelerinin azalması çağımızın en önemli sorunlarındandır. Sosyal medya ağlarının aşırı kullanımı sosyal medya bağımlılığı kavramını öne çıkarmaktadır. Sosyal medya bağımlılığının bilişsel, psikolojik, sosyolojik ve fiziksel boyutlarda etkilerinin olduğu bilinmektedir. Fiziksel boyuttaki etkilerinden biri olan kalitesiz uykuyu engellemek için bilinçli sosyal medya kullanımı büyük bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, COVID-19'un psikolojik etkileri ile uyku kalitesi düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemekle beraber bu ilişkide sosyal medya bağımlılığının aracı rolünü araştırmaktır. Araştırmanın örneklemi Türkiye'de yaşayan, 18-65 yaş aralığındaki COVID-19 tanısı alan ve almayan toplam 404 kişiden oluşturmaktadır. Çalışma verileri Çok Boyutlu COVID-19 Ölçeği, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği- Yetişkin Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Sosyo-Demografik Bilgi Formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21.0 programı kullanılmıştır ve bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), çift yönlü varyans analizi, standart çoklu doğrusal regresyon analizi ve aracı değişken analizlerinden yararlanılmıştır. COVID-19 sürecinde psikolojik bozukluğa sahip kişilerin olmayanlara göre anlamlı düzeyde daha fazla kalitesiz uyku deneyimledikleri görülmüştür. Bununla birlikte beliren yetişkinlik yaş grubundaki (18-25) kişilerin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği sanal tolerans alt boyutu ve katılımcılarda psikolojik bozukluk olup olmamasının yetişkinlerin uyku kalitesi puanları üzerinde anlamlı yordayıcı değişkenler olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, COVID-19'un psikolojik etkileri ile kişilerin uyku kalitesi düzeyleri arasındaki ilişkide sosyal medya bağımlılığının tam aracı rolü olduğu saptanmıştır. Elde edilen tüm veriler, alanyazın kapsamında tartışılmış, gelecekte yapılacak araştırmalar için katkı sağlayacağı düşünülen öneriler ve mevcut araştırmanın sınırlılıkları sunulmuştur.