Leyli Mecnun metni esasında yeni Uygur Türkçesinde gramer incelemesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKNUR KARAKAYA

Danışman: MEHMET FATİH KİRİŞÇİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Türk Lehçelerinden biri olan Yeni Uygur Türkçesinin gramer incelemesi yapılmıştır. Konunun işlenişinde "Leyli Mecnun" adlı Yeni Uygurca eser esas alınmış ve çalışma bu metin üzerinden yürütülmüştür. Çalışma esas olarak "Giriş", "Gramer İncelemesi", "Metin" ve "Sonuç" bölümlerinden oluşmaktadır. "Giriş" bölümünde Doğu Türkistan, Uygurlar, Yeni Uygur Türkçesi, Uygurlarda Destancılık Geleneği; Türkiye Türkçesindeki Leylâ ile Mecnun metni, metin üzerine yapılmış çalışmalar gibi genel konular üzerinde durulmuştur. "Gramer İncelemesi" bölümü; Ses Bilgisi ve Şekil Bilgisi alt başlıklarından oluşmaktadır. Çalışmada metnin imlâ özelliklerine girilmemiş, sadece metinde ikili kullanımı bulunan kelimelere değinilmiştir. Bu başlık, alt başlıklardan önce yer almaktadır. Ses Bilgisi başlığı altında, ünlü ve ünsüzlerin özellikleri, ses değişmeleri, ses olayları değerlendirilmiştir. Şekil Bilgisi başlığı, Yapı Bakımından Kelimeler ve Kelime Türleri alt başlıklarından oluşmaktadır. Şekil bilgisini kapsayan bütün başlıklar, bu iki alt başlık altında incelenmeye çalışılmıştır. Bazı başlıklarda, örneği net gösterebilmek için kelimenin eke kadar olan kısmı alınmış; ses değişmeleri yok sayılmış, sonraki ekler alınmamıştır."Metin" bölümünde Leyli Mecnun adlı eserin sırasıyla aktarması ve transkripsiyonu verilmiştir. Çalışmada metnin orijinal hâli de yer almıştır. Orijinal metin, kaynaklardan sonra "Ekler" başlığı altında, Arap harfli metin yapısına uygun şekilde eklenmiştir. Çalışma genel bir değerlendirme yaptığımız "Sonuç" bölümüyle tamamlanmaktadır.