Kurul Kalesi Hellenistik dönem savaş araç gereçleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ARKEOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT ZOROĞLU
Danışman: SÜLEYMAN YÜCEL ŞENYURT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ordu ilinde konumlanan Kurul Kalesi, Pontos kralı VI. Mithradates'in (MÖ 120-63) sarp kayalıklar üstüne inşa ettirdiği tahkimli yerleşmelerin bir örneğini temsil etmektedir. Kralın askerî stratejisi doğrultusunda önemli görevler üstlenmiş olan bu yerleşmeler, Romalı General Pompeius'un Pontos topraklarını istilası sırasında MÖ 65/64 yıllarında yıkılarak kullanılamaz hâle getirilmiştir. Kurul Kalesi'nde 2010 yılından beri sürdürülen arkeolojik kazılarda, Roma yıkımının göstergesi niteliğindeki birçok kanıt elde edilmiştir. Bu kanıtlar arasındaki en önemli buluntu grubunu ise savaş araç gereçleri oluşturmaktadır. Kurul Kalesi'nde 2010-2019 kazı sezonlarında tamamı Hellenistik Dönem'e tarihlenen toplam 505 adet savaş araç gereci ele geçmiştir. Bu çalışmada bunların tipolojik sınıflaması yapılarak Kurul Kalesi'nin istilasında oynadıkları rolün tespit edilmesi amaçlanmıştır. Ele geçen buluntular arasında istilayı gerçekleştirenlerin kimliğine işaret eden geleneksel Roma silahlarının da olması, çalışmanın önemini artıran nedenlerin başında gelmektedir. Kurul Kalesi savaş araç gereçleri, demir, kurşun, kil ve taş olmak üzere dört farklı malzemeden üretilmiştir. Bu çeşitlilik, ana tiplerin belirlenmesi aşamasında üretim malzemelerinden bağımsız bir yöntem izlenmesini de zorunlu hâle getirmiştir. Yapılan sınıflandırma çalışmaları sonucunda, kullanım biçimi ve menzil özelliklerine göre dört ana tip belirlenmiş ve konuyla ilgili tüm buluntular bu tiplere göre alt gruplara ayrılmıştır. Belirlenen ana tipler; uzun menzilli ağır silah mühimmatları, uzun menzilli hafif silah mühimmatları, kısa menzilli fırlatma silahları ve yakın dövüş silahlarından oluşmaktadır. İlk iki grupta yer alan uzun menzilli silah tiplerine ait mühimmatlar, Kurul Kalesi'nde en fazla ele geçen savaş araç gereçlerini yansıtmaktadır. Özellikle ağır fırlatma sistemleriyle kullanılan piramidal namlulu ve kovanlı ok uçları ile taş gülleler, Kurul Kalesi'ndeki yıkımın asıl sorumlusu olarak ön plana çıkmaktadır. Son iki grubu oluşturan kısa menzilli fırlatma silahları ve yakın dövüş silahlarının sayısı ise oldukça azdır. Bu sonuç, Antik Çağ'da yaşanmış olan kuşatmalar için uzun menzilli silah tiplerinin taşıdığı önemi açık bir şekilde ortaya koymaktadır.