Sermaye piyasası hukukunda kamusal denetim ve yaptırım sistemleri: Avrupa Birliği ve Türkiye karşılaştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANİFE ERGÜN AKSU
Danışman: NESLİHAN GÖKTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fon ihtiyacı olan projeler ve kişiler ile birikimlerini yatırıma çevirmek isteyenleri belirli standartlar dahilinde bir araya getiren finansal piyasalar, dünya ekonomilerinin temelini oluşturmaktadır. Finansal piyasaların bir alt dalı olan sermaye piyasaları ise, bu katılımcıları buluşturmada uzun vadeli fonlama ve yatırım imkanı sunarak sürdürülebilir bir ekonomik büyüme vaat etmektedir. Dolayısıyla sermaye piyasalarının sağlıklı işleyişinde, bireylerin veya kurumların menfaati yanında kamusal bir yararın da bulunduğundan bahsetmek mümkündür. Bu anlamda etkin bir piyasa oluşturulması için, tüm piyasa aktörlerine öngörülebilir hukuk kuralları çerçevesinde faaliyet gösterebilecekleri ve bu faaliyetlerinde suiistimale uğramayacakları hususlarında güven aşılanması gerekmektedir. Kamusal yarar ve piyasa güvenilirliğinin sağlanması hedefi, sermaye piyasalarındaki kamusal müdahaleyi de meşru kılmaktadır. Devletler tarafından sermaye piyasası hukuku oluşturulması, bu hukuk kurallarına uygunluğun idari otoritelerce denetlenmesi ve ihlal durumunda gerek idari gerekse cezai yaptırımlar uygulanması kamusal müdahale sistemini oluşturmaktadır. Teknolojik gelişmelerle birlikte sermaye piyasalarının teknik boyutunun da artması, bu alandaki kamusal denetim ve yaptırım mekanizmalarının günceli takip edebilmesini bir zorunluluk haline getirmiştir. Öte yandan, yeniliklerin aşırı bir müdahaleye maruz bırakılması ile ortaya çıkabilecek olumsuzluklara karşı belirli bir dengenin gözetilmesi de aynı derecede önem arz etmektedir. Aksi halde piyasaların beklenen hızda gelişimi ve derinleşmesi mümkün olmayacak veya ortaya çıkan güncel piyasa aktiviteleri yer altına çekileceğinden denetim imkanları zayıflayacaktır. Bu dengenin gözetildiği sağlam bir zeminde ilerleyebilmek adına, gelişmekte olan piyasalara sahip Türkiye'nin, sermaye piyasası hukukunu ve dolayısıyla kamusal denetim ve yaptırım sistemini Avrupa Birliği ekseninde kurgulaması doğru bir adım olmuştur. Fakat, Avrupa Birliği kurallarının mevzuatımıza aktarılışı sırasında kamusal müdahale dengesini sağlayan incelikli yönlerin gözden kaçırılmaması gerekmektedir. Aynı zamanda sermaye piyasası hukukunun kamu yönünü oluşturan idare ve ceza hukuku kurallarının, ekonomik alanlara ilişkin düzenlemelerdeki tamamlayıcı etkisine de önem verilmelidir. Bu çerçevede, çalışmanın temel amaçları, Avrupa Birliği ve Türkiye sermaye piyasası hukukunda oluşturulan kamusal denetim ve yaptırım sistemlerinin kapsamlı bir biçimde karşılaştırılması ve sermaye piyasası alanındaki idari ve cezai yaptırımların birbirlerini tamamlayan yönlerinin ortaya konmasıdır. Bahsedilen amaçlar doğrultusunda her iki hukuk sisteminde de sırasıyla idari otoritelerin yapılandırılışı, denetim yetkileri, temel piyasa aktörlerinin yükümlülükleri ve bu yükümlülüklerin ihlali ile ortaya çıkan idari ve cezai sorumluluk rejimleri açıklanmıştır. Karşılaştırma sonucunda ise Türkiye'deki sistemin eksik görülen yanları tespit edilmiş ve bunların geliştirilmesindeki öneriler gerekçelendirilerek sunulmuştur.