Kazakçanın dinî söz varlığı -tarihî karşılaştırmalı bir inceleme-

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FULYA AKMAN

Danışman: HÜLYA KASAPOĞLU ÇENGEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Qazaq Ädebiy Tiliniŋ Sözdigi [Kazak Edebî Dilinin Sözlüğü] adlı on altı ciltlik eserde [diniy.] kısaltmasıyla verilen madde başlarından hareketle Kazakçanın dinî söz varlığının tespiti hedeflenmiştir. Söz konusu hedef doğrultusunda çalışmanın güvenirliğini arttırmak için Qazaq Tiliniŋ Sözdigi [Kazak Dilinin Sözlüğü] ve Kur'an-ı Kerim ve Kazakça Meâli adlı eserler de taranmıştır. Günümüz Kazakçasının dinî söz varlığı, eş zamanlı yöntemle belirlenmiştir. Elde edilen malzemenin ilk İslami eserlerle karşılaştırılmasında ise art zamanlı yönteme başvurulmuştur. Kutadgu Bilig, Atebetü'l-Hakayık, Karahanlı Türkçesinde İlk Kur'an Tercümesi (Rylands Nüshası), Karahanlı Türkçesi Satır-Arası Kur'an Tercümesi (TİEM 73); karşılaştırmada yararlanılan ilk İslami eserlerdir. Kazakça malzemenin tasnifinde Kuran-ı Kerim fihristleri esas alınmıştır. İlk İslami eserlerden günümüz Kazakçasına süregelen ortak yönler ya da farklılıklar, her bir bölüm sonunda yapılan değerlendirme ile ortaya konmuştur. Bazı durumlarda etimolojik, fonetik ve morfolojik izahlara da yer verilmiştir. Son bölümde Kazakçanın dinî söz varlığı, istatistiksel veriler ve grafiklerle açıklanmıştır.