Gıda fiyatlarındaki artışların incelenmesi: Türkiye üzerine bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, EKONOMETRİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYHAN İLERİ
Danışman: Funda Yurdakul
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünyada gıda fiyat artışlarında etkili olan artan nüfus, iklim faktörlerinden kaynaklı aşırı kuraklık, su kıtlığı ile hayatımıza giren su stresi kavramı, buna karşın sellerin yaşanması, 2020 ve 2021 yıllarında yaşanan Covid-19 pandemisi ile oluşan gıda arzında yaşanan sorunlar ile pandemi sonrasında yaşanan artan gıda talebi, değişen tüketim alışkanlıkları, 2020 yılından sonra yaşanan emtia fiyatlarındaki artışlar ile 2022 yılında başlayan Rusya-Ukrayna savaşı özellikle buğday, ayçiçeği gibi ürünlerde arz sorunu yaşanmasına neden olurken, tüm bu güvensiz ortamda Türkiye'de de gıda fiyat artışları yaşanmış, hatta 2021 yılının son aylarından itibaren de bu artışlar ivme kazanmıştır. Dolayısıyla söz konusu gözlemlerin ekonometrik bir çalışma ile desteklenmesi amacıyla bu çalışmada gıda fiyat artışlarını etkileyen değişkenler belirlenerek 6 farklı ekonometrik model kurulmuştur. 2005-2023 yıllarına ait aylık veriler kullanılmıştır. Kurulan modellerin katsayıları Dinamik En Küçük Kareler yöntemi ile tahmin edilmiştir. Tahmin sonuçlarına göre özellikle döviz kurunun gıda fiyatlarında artışlara neden olduğu ve 2008 ve 2018 ekonomik kriz dönemlerinde ve Covid-19 pandemi döneminde gıda fiyatlarının arttırdığı görülmüştür. Ayrıca "Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Ürünleri" için ithalat ve ihracat miktar endeksleri, dünya gıda fiyatları, motorin fiyatları, yem ve gübre fiyatları da gıda fiyatlarını arttırmaktadır.