Halk takvimi ve meteorolojisi ile ilgili inanış ve ritüeller
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ORAL
Danışman: FATMA AHSEN TURAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Zaman mefhumu ilk çağdan itibaren gerek bireysel gerekse toplumsal yapıda önemli bir olgu mahiyetindedir. İlerleyen zamanla beraber değişen hava durumu ve tabiat döngüsü insanın dikkatini çekmiş, dönem insanı tüm bu değişim üzerinde söz sahibi olmak istemiş akabinde çeşitli uygulamalarda bulunmuştur. İnsan, önce takvimsel düzenin çerçevelerini kabataslak çizmiş ardından bazı tarihlere anlam yükleyerek özel kılmıştır. Meteoroloji ise zamanın getirdiği hava koşulları ve iklimsel değişiklerle ilgilidir. Hava şartları özellikle sosyo-ekonomik alanda insan hayatı üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Kışın soğuk havadan korunmak için hayvanlarını ve kendisini kapalı alanlara hapseden insan havanın ısınmasıyla beraber yeniden dışarıya çıkarak tabiat ve doğayla bütünleşmiştir. Kışın bitip baharın geldiği ve yazın başladığı zaman aralığı birçok toplumda törenlerle kutlanmış takvimlerde ayrı bir yer edinmiştir. Günümüzde hâlâ mevsimsel bayramların kutlandığı Türkiye Cumhuriyeti coğrafyasında yapılan araştırma ve incelemeler göz önüne alınarak yapmış olduğumuz çalışmada bu günleri özel kılan ritüel, yasak, yaptırım, oyun ve yemek kültürü gibi folklorik temalar incelenmiştir. Halkın yazılı, kabul görmüş takvim düzeninin yanında tecrübelerine dayanarak oluşturduğu ve ortak hafızada sakladığı "halk takvimi" kavramı da çalışmamızda çok yönlü olarak incelenmiştir. Çalışmada, takvim mefhumu ve mevsimsel özel günlerin yanı sıra tabiata ait kavramlar, özellikle gökyüzü ile ilişkilendirilen nesne ve olaylar da incelenmiştir. Ay, güneş, yıldız gibi gök cisimlerine; gökkuşağı, rüzgâr, yıldırım, şimşek gibi doğa olaylarına ve yada taşı gibi göksel objelere yüklenen anlamlar, halkın kültürel değerlerine yansıması bağlamında değerlendirilmiştir.