Sâmiha Ayverdi'nin romanlarında kadının şahsiyet inşası
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, KADIN VE AİLE ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA SAR
Danışman: Fulya Bayraktar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı'nın son yıllarından Cumhuriyet'in kuruluşu ve sonraki sürecine tanıklık eden mutasavvıf, mütefekkir, entelektüel, eğitimci, edebiyatçı, tarihçi kimliği ile edebiyat, felsefe, tarih, güzel sanatlar alanında çalışmalar yapan, tasavvuftan aldığı güçle eserlerini daha da zenginleştiren Sâmiha Ayverdi, Türk edebiyatının önemli kadın yazarlarındandır. Eserlerinde İslam tasavvufunu, ilahi aşkı, manayı merkeze alarak insan hayatını her yönüyle ele almıştır. Allah'ı bilmenin, ilahi aşk ile bütünleşmenin, irfana ermenin yolunun manadan geçtiğini, ruhi bütünlüğün ancak o zaman sağlanabileceğini savunmuştur. Sâmiha Ayverdi'nin "Batmayan Gün" (1939) adlı romanı tasavvuf anlayışı ile ortaya koyduğu ilk romanıdır. Bu romanda bir kadın kahramanın (Aliye) ilahi aşk yolunda kendini bulma, manevi gelişimini tamamlama sürecinde yaşadığı ilahi aşk serüveni anlatılmaktadır. Bu çalışma Sâmiha Ayverdi'nin Batmayan Gün adlı romanı odak alınarak Osmanlı'dan Cumhuriyet'e doğru uzanan siyasi, sosyal ve toplumsal dönüşüm sürecinde kadınların deneyimlerini, kadın kimliklerini, şahsiyet oluşumunu, yeni kadın kimliği ile alakalı ortaya çıkan gelişim süreçlerini incelemiştir. Bu çalışma ile Sâmiha Ayverdi'nin romanları irdelenerek romanlarda geçen kadın kahramanların kimlik ve şahsiyet oluşumları detaylı olarak ele alınmıştır. Ayrıca Türk Romanında kadının kimliği, şahsiyeti ele alınarak dönem içerisindeki değişimi vurgulanmıştır. Çalışmanın sonucunda "Batmayan Gün" adlı romanda yer alan kadın kahramanların kimlik oluşumları ve şahsiyet inşalarında elde edilen bulgular ayrıntılı bir şekilde yorumlanmıştır.