Küresel Ekonomik Politik Belirsizlik Endeksinin (GEPU) Türkiye ihracatı üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, EKONOMETRİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM ONAT

Danışman: Funda Yurdakul

Özet:

Bu çalışmada, Türkiye'nin reel toplam ihracatı ve Geniş Ekonomik Gruplar Sınıflamasına göre ihracatın alt düzeyleri ile Küresel Ekonomik Politika Belirsizliği (GEPU) endeksi arasındaki ilişkiler 2013-2023 yılları arasındaki aylık verilerle incelenmektedir. ARDL ve NARDL yöntemleri ile incelenen dört farklı modelde kontrol değişkenler olarak, reel döviz kuru ve Sanayi Üretim Endeksi kullanılmıştır. ARDL yönteminden elde edilen tahmin sonuçlarına göre, GEPU endeksindeki artışların ve reel döviz kurundaki artışların, reel toplam ihracat ile alt düzey ihracat gruplarında azaltıcı etkisi söz konusu iken, Sanayi Üretim Endeksindeki artışların arttırıcı etkisi bulunmaktadır. NARDL yönteminden elde edilen tahmin sonuçlarına göre ise GEPU endeksindeki negatif şoklar, reel toplam ihracatı arttırmaktadır. GEPU endeksindeki pozitif şoklar reel yatırım malları ve reel ara malları ihracatını azaltırken; GEPU endeksindeki negatif şoklar alt düzey gruplardaki ihracatı arttırmaktadır. Sanayi Üretim Endeksindeki pozitif şoklar tüm düzeylerde ihracatı arttırırken; negatif şoklar azaltmaktadır. Reel döviz kurundaki pozitif ve negatif şoklar, tüm alt düzeylerde ihracatı arttırmaktadır. Bu sonuçlara göre, belirsizliğin arttığı dönemlerde döviz kurunun ihracat üzerindeki olumlu etkilerinin zayıfladığı görülmektedir. Bernanke (1983)'nin ileri sürdüğü belirsizlik ortamında yatırım kararlarının ertelendiği savı doğrulanmaktadır.