12. – 14. Yüzyılları Arasında Avrupa'daki Çeviri Faaliyetlerinin Oryantalist Söylemin Doğuşundaki Rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEVSER GAYBERİ
Danışman: Zeynep Arkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, 12. ile 14. yüzyıllar arasında Avrupa'da yürütülen çeviri faaliyetlerinin, oryantalist söylemin entelektüel temellerinin oluşumundaki rolünü ele almaktadır. Bu bağlamda söz konusu dönemde İslam coğrafyasından Arapça, Farsça ve İbranice kaleme alınan bilimsel, felsefi ve dini metinlerin Latinceye çevrilmesiyle birlikte Batı'da Doğu'ya yönelik gelişen sistematik entelektüel ilgi incelenmiştir. Bunun yanı sıra yalnızca bilimsel bilgi aktarımıyla sınırlı kalmamış, aynı zamanda Doğu'nun Batı düşüncesi içinde anlamlandırıldığı ve konumlandırıldığı söylemsel süreç de detaylı olarak araştırılmıştır. Araştırmada ayrıca oryantalizmin tarihsel gelişimi, söylemsel dönüşümleri ve farklı dönemlerdeki temsilleri ele alınmış; önde gelen oryantalistlerin çalışmaları üzerinden kavramın akademik yapısı ve düşünsel arka planı incelenmiştir. Bu doğrultuda, Batı'da Doğu'ya yönelik algıların oluşum süreci ve bu algıların zaman içinde kazandığı farklı boyutlar çok yönlü bir bakışla değerlendirilmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemi ile desenlenmiştir. Veri toplama aracı olarak doküman incelemesi kullanılmış olup betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda; çeviri faaliyetlerinin, yalnızca bilimsel bir kazanım değil, aynı zamanda ideolojik bir inşa süreci olduğu, Avrupa'nın Doğu'ya dair bakış açısını şekillendiren ve onu yönlendiren ilk oryantalist düşünce biçimlerinin doğmasına öncülük ettiği görülmüştür. Ayrıca bu dönemdeki çeviri faaliyetlerinin hem bilgi aktarımı hem de kültürel tahakkümün aracı olarak oryantalizmin tarihsel gelişiminde bir dönüm noktası olduğu değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda İslam düşüncesinin Batı'daki alımlanması, tercümelerdeki anlam sapmaları ve metinsel tahrifler, Kur'an tercümelerinde oryantalist yaklaşımlar, biyografiler üzerinden oryantalizm yansımaları, batılı seyyahların seyahatnamelerinde oryantalist söylem, oryantalizme karşı oksidentalist tepkiler, çevirmenlerin etik ve entelektüel sorumlulukları gibi konularda yapılabilecek araştırmalar önerilmiştir.