Tasarlanmış mekânlarda kültürel miras aktarımı ve yeniden canlandırma: Hamamönü ve çevresi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK HALK BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE TEKİN
Danışman: MEHMET ÖCAL OĞUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ankara'nın eski kent merkezinde yer alan ve yenileme çalışmalarından sonra turizme açılan Hamamönü ve çevresini halk bilimsel bir bakış açısıyla ele alan bu çalışma; genel anlamda kentleşme ve modernleşmeyle, toplanma ve aktarım işlevi gören kültürel mekânların kaybına ve bu kaybın kültür aktarımı açısından sonuçlarına, özelde ise bir kentsel yenileme mekânı olan Hamamönü'ne; mekân, insan ve kültür ilişkisi ekseninde odaklanmıştır. Tezin ilk bölümünde kent ve kentleşmeye yönelik yaklaşımlara yer verilmiş, ikinci bölümde halk biliminin çalışma alanı olarak kent ve kent folkloru yaklaşımlarına, kentleşme ve modernleşme süreçlerinde halk biliminin değişen çalışma yöntemlerine değinilmiştir. Tezin son bölümü, çalışmanın alanını oluşturan ve kentsel bir imge ve turizm alanı hâline getirilmeye çalışılan Hamamönü ve yakın çevresi üzerinden, kentlerin yenilenerek turizme açılan alanlarında kültür aktarımı ve yeniden canlandırma meselesine odaklanmıştır. Tezde, bölgede açılan işletmeler, düzenlenen etkinlikler ve uygulamalar üzerinden; bölgenin Ankara için kültürel ve imgesel bir toplanma mekânı hâline gelip gelmediği, uygulamaları ve etkinlikleriyle kültür aktarımına katkı sağlayıp sağlamadığı, modern kentte geleneksel kültürü ön plana çıkartan mekânlara veya ritüel ve toplanma mekânlarına neden ihtiyaç duyulduğu, bu ihtiyacın ticari işletmeler aracılığıyla giderilmesi sonucu ortaya çıkan sorunlar ve risklerin neler olduğu ve kültürel unsurları nasıl dönüştürdüğü sorularına yanıt aranmıştır. Söz konusu uygulamalar, halk biliminin uygulama yöntemlerinin yanı sıra günümüz kültür koruma yaklaşımlarının önerdiği yeniden canlandırma vb. aktarım yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda kent merkezlerinde, özellikle de eski kent merkezlerinde, yenilenerek turizme açılan bölgelerin nostalji duygusunu harekete geçiren ve yerel/otantik/geleneksel olanı ön plana çıkartan uygulamalarının, Hamamönü'nde de hayata geçirildiği; adları sık sık Hamamönü ile anılan kına konaklarında yapılan kına "organizasyonları"nın geleneksel kına gecelerinden pek çok yönüyle ayrıldığı ve kına gecesinin pek çok ritüelinin değişikliğe uğrayarak geleneksel ve modern ikileminde eğlence yönü ağır basan bir "gösteri"ye dönüştüğü; toplanma mekânı açısından değerlendirildiğinde ise Ankara'da Ramazan eğlencelerinin artık Hamamönü'yle özdeşleşen bir nitelik kazandığı söylenebilir. Uygulamalı halk bilimi örneği olarak ele alınan Hamamönü Hıdırellez Şenliği ise kent mekânında geleneksel bir bayramın çeşitli aktörler aracılığıyla yeniden canlandırılması ve kültür aktarımı konusunda farkındalık yaratılması yönünde bir girişim olarak değerlendirilmiştir.