Jean-Paul Sartre tiyatrosu'nda varoluşçu izlekler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, FRANSIZ DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMRE GÜL NUEVO BOO
Danışman: ÜMRAN TÜRKYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:XX. yüzyıla damgasını vuran felsefe tarihinin insan ve onun varlığıyla temellendirilmiş en önemli düşünce dizgeleri arasındaki yerini almış olan varoluşçuluk, özünü yaratmaya çalışan insanoğlunun içine düştüğü sancılı süreci irdeler. Ansızın fırlatıldığı dünyada, toplumun bir parçası olma ile birey olma arasında sıkışıp kalan insanoğlunun varoluş mücadelesini konu edinen varoluşçuluk, kendinden önceki dizgelerden farklı olarak "insan varoluşunun anlamı"nı çarpıcı bir biçimde yeniden yorumlar. Günümüzde hala geçerliliğini koruyan varoluş düşüncesinin felsefi bir akım olarak ortaya çıkışında XIX. yüzyılın önemli düşünürlerinden Søren Kierkegaard'ın büyük bir etkisi olmakla birlikte varoluşçuluğu kuramsallaştırarak geliştiren ve döneminin başat felsefe akımlarından biri olmasına zemin hazırlayan şüphesiz Jean-Paul Sartre'tır. XX. yüzyılın yazın ve düşün dünyasının önemli isimlerinden olan, felsefi eserlerinin yanı sıra çok sayıda roman, tiyatro oyunu ve gazete yazıları gibi okura geniş bir yelpazede sunduğu yazın çeşitliliği ile büyük kitlelere ulaşmayı başaran Sartre, çağdaş varoluşçuluğun kurucusu olarak anılır. Bu bağlamda varoluşçuluğu yalnızca bir felsefi öğreti olarak ele almayıp, kendi varoluşçu kimliğini gerek yaşamıyla gerekse edebi eserleri ile harmanlayarak sunarken, düşünce dünyası üzerinde de derin izler bırakır. Bu noktada özellikle Sartre Tiyatrosu'na yakından bakıldığında varoluşçuluk felsefesinin yansımalarının birtakım izlekler aracılığıyla ortaya konulduğu görülür. Çalışmamızda, varoluşçuluk felsefesini açımlayan, herkes için anlaşılır kılmaya çalışan ve bu amaçla da yazılı ve sözlü çalışmalar yapan Sartre'ın özellikle tiyatro oyunları içerisinde yoğun bir şekilde kullanıldığı saptanan, varlık, hiçlik, kaygı, yalnızlık, yabancılaşma, özgürlük, seçme, sorumluluk ve ölüm gibi varoluşçu izleklerin etkin bir biçimde çözümlenmesi amaçlanmıştır. Sartre'ın oyunları içerisinden seçtiğimiz Gizli Oturum, Mezarsız Ölüler, Sinekler, Kirli Eller ve Saygılı Yosma, varoluş felsefesi ışığında metne bağlı inceleme yöntemi ile ele alınarak ve varoluşçu izlekler doğrultusunda analiz edilerek değerlendirilmeye çalışılmıştır.